Nörogelişimsel Bozukluk Nedir? Türleri, Belirtileri ve Değerlendirme Süreci

Çocuğunuzun konuşma, dikkat, hareket, öğrenme veya sosyal gelişimi sizi düşündürüyor mu? Nörogelişimsel bozuklukları ve ne zaman değerlendirme gerektiğini inceleyin.

Nörogelişimsel bozukluk, beynin gelişim sürecinde ortaya çıkan ve kişinin dil, iletişim, dikkat, öğrenme, hareket, sosyal etkileşim veya günlük yaşam becerilerinden birini ya da birkaçını etkileyebilen durumları tanımlayan geniş bir klinik gruptur.

Otizm spektrum bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) bu grubun en çok bilinen örneklerindendir. Ancak nörogelişimsel bozukluklar yalnızca otizm ve DEHB'den oluşmaz.

Dil ve iletişim bozuklukları, özgül öğrenme bozukluğu, gelişimsel koordinasyon bozukluğu ve zihinsel gelişimle ilişkili bazı durumlar da bu grupta değerlendirilir.

Bir çocukta konuşmanın geç başlaması, dikkatin kolay dağılması veya motor becerilerin yaşıtlarından farklı gelişmesi ise tek başına nörogelişimsel bozukluk olduğu anlamına gelmez.

Nörogelişimsel Bozukluk Nedir?

Nörogelişimsel bozukluklar gelişim döneminde başlayan ve kişinin belirli gelişim alanlarında beceri kazanmasını veya bu becerileri kullanmasını etkileyebilen bir grup durumdur.

Dünya Sağlık Örgütü bu grubu; özellikle:

• Bilişsel beceriler,

• Dil,

• Motor gelişim,

• Sosyal işlevler

gibi alanlarda belirgin güçlüklerle ilişkili gelişimsel durumlar olarak tanımlamaktadır.

Belirtiler çoğunlukla çocukluk döneminde ortaya çıkar ancak bazı durumlar okul çağına, ergenliğe veya yetişkinliğe kadar fark edilmeyebilir.

Nörogelişimsel Bozukluklar Hangileridir?

Klinik sınıflandırmalarda nörogelişimsel bozukluklar geniş bir grubu kapsar.

Başlıca örnekleri şunlardır:

Otizm Spektrum Bozukluğu

Otizm; sosyal iletişim ve karşılıklı etkileşim biçimindeki farklılıklarla birlikte tekrarlayıcı davranışlar, yoğun ilgi alanları, rutin ihtiyacı veya duyusal farklılıkların görülebildiği nörogelişimsel bir durumdur.

Her otizmli çocuğun özellikleri ve destek ihtiyacı aynı değildir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

DEHB özellikle:

• Dikkati sürdürme,

• Organizasyon,

• Hiperaktivite,

• Dürtüsellik

alanlarındaki kalıcı güçlüklerle ilişkilidir.

Tanı için yalnızca çocuğun “hareketli” veya “dikkatsiz” olması yeterli değildir. Özelliklerin yaş ve gelişim düzeyiyle uyumsuz olması ve günlük işlevselliği etkilemesi önemlidir.

İletişim Bozuklukları

Bu grupta:

• Dil bozukluğu,

• Konuşma sesi bozukluğu,

• Çocuklukta başlayan akıcılık bozukluğu,

• Sosyal iletişim bozukluğu

gibi durumlar bulunabilir.

Örneğin gelişimsel dil bozukluğu olan bir çocuk sözcükleri öğrenme, cümle kurma veya dili anlama konusunda yaşıtlarına göre kalıcı güçlük yaşayabilir.

Özgül Öğrenme Bozukluğu

Özgül öğrenme bozukluğu özellikle:

• Okuma,

• Yazılı anlatım,

• Matematik

alanlarından birinde veya birkaçında kalıcı güçlüklerle ortaya çıkabilir.

Çocuğun öğrenme güçlüğü yaşaması düşük zekâ anlamına gelmez.

Bazı çocukların genel bilişsel becerileri güçlü olmasına rağmen belirli akademik alanlarda önemli güçlükleri olabilir.

Zihinsel Gelişimle İlişkili Bozukluklar

Bu grupta kişinin:

• Öğrenme,

• Problem çözme,

• Kavramsal beceriler

ile günlük yaşamda gerekli sosyal ve pratik becerilerinin gelişimi birlikte değerlendirilir.

Yalnızca bir IQ puanına bakılarak çocuğun günlük yaşam becerileri hakkında karar verilmemelidir.

Motor Bozukluklar

Bazı nörogelişimsel durumlarda hareket ve motor koordinasyon ön plandadır.

Örneğin gelişimsel koordinasyon bozukluğunda çocuk:

• Ayakkabı bağlamak,

• Düğme iliklemek,

• Yazı yazmak,

• Top oyunları,

• Bisiklete binmek,

• Günlük motor görevler

gibi aktivitelerde yaşıtlarına göre daha fazla zorlanabilir.

Tik bozuklukları da nörogelişimsel bozukluklar grubunda sınıflandırılabilir.

Nörogelişimsel Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Tek bir nörogelişimsel bozukluk olmadığı için tek bir belirti listesi de yoktur.

Çocuğun hangi gelişim alanının etkilendiğine göre belirtiler değişebilir.

Ailelerin dikkatini çekebilecek durumlar arasında şunlar bulunabilir:

Dil ve İletişim Alanında

• Kelimelerin beklenenden geç ortaya çıkması,

• Yaşına uygun cümle kurmakta zorlanma,

• Söylenenleri anlamakta güçlük,

• İletişim başlatmanın sınırlı olması,

• Karşılıklı konuşmayı sürdürmekte zorlanma.

Sosyal Etkileşim Alanında

• Ortak dikkat becerilerinin sınırlı olması,

• Sosyal iletişim biçiminin yaşıtlarından belirgin şekilde farklı olması,

• Yaşıt ilişkilerinde sürekli güçlük yaşama,

• Sosyal ipuçlarını anlamakta zorlanma.

Dikkat ve Davranış Alanında

• Dikkati sürdürmede belirgin zorlanma,

• Görevleri tamamlamakta güçlük,

• Çok sık eşya kaybetme,

• Belirgin dürtüsellik,

• Yaşa ve ortama göre aşırı hareketlilik.

Öğrenme Alanında

• Harf ve sesleri öğrenmekte sürekli güçlük,

• Okumanın beklenenden çok yavaş gelişmesi,

• Yazmada kalıcı güçlükler,

• Sayı ve matematik kavramlarını öğrenmekte zorlanma.

Motor Gelişim Alanında

• Günlük motor görevlerde belirgin zorlanma,

• Sık düşme veya sakarlık,

• Kalem kullanımında zorlanma,

• Giyinme veya çatal-kaşık kullanımında güçlük,

• Yaşıtlarına göre motor koordinasyonun belirgin şekilde zor olması.

Ancak bunların herhangi biri tek başına tanı anlamına gelmez.

Gelişimsel Gecikme ile Nörogelişimsel Bozukluk Aynı Şey midir?

Her zaman değil.

Gelişimsel gecikme, çocuğun belirli bir gelişim becerisini beklenen zaman aralığından daha geç kazanmasını ifade eden daha geniş bir tanımlamadır.

Örneğin çocuk:

• Konuşmaya geç başlayabilir,

• Yürümeyi daha geç öğrenebilir,

• Bazı ince motor becerileri daha geç kazanabilir.

Bazı çocuklar zaman içinde yaşıtlarına yaklaşabilir.

Bazı çocuklarda ise gelişimsel gecikmenin altında:

• Dil bozukluğu,

• Otizm,

• Zihinsel gelişimle ilişkili bir durum,

• Motor bozukluk,

• İşitme problemi,

• Başka bir tıbbi veya gelişimsel durum

bulunabilir.

Bu nedenle “geç gelişiyor” ifadesi tek başına neden hakkında bilgi vermez.

Her Çocuk Aynı Hızda mı Gelişir?

Hayır.

Çocuk gelişiminde doğal bireysel farklılıklar vardır.

Bir çocuk:

• 12 aylıkken yürüyebilir,

başka bir çocuk ise daha sonra yürüyebilir.

Benzer şekilde ilk kelimeler veya bazı motor beceriler çocuklar arasında farklı zamanlarda ortaya çıkabilir.

Bu nedenle gelişimsel kilometre taşları kesin son tarihler gibi değerlendirilmemelidir.

Ancak gelişimin birçok alanında belirgin farklılık varsa veya aile çocuğun gelişimi konusunda endişeliyse değerlendirme almak uygun olabilir.

Çocuğum Geç Konuşuyor: Nörogelişimsel Bozukluk Olabilir mi?

Olabilir, ancak geç konuşan her çocukta nörogelişimsel bozukluk bulunmaz.

Geç konuşmanın arkasında:

• Geç dil gelişimi,

• Gelişimsel dil bozukluğu,

• İşitme kaybı,

• Otizm,

• Genel gelişimsel farklılıklar

gibi farklı nedenler olabilir.

Değerlendirmede yalnızca:

“Kaç kelime söylüyor?”

sorusuna bakılmaz.

Çocuğun:

• Dili anlama becerisi,

• Jest kullanımı,

• İletişim başlatması,

• Ortak dikkat,

• Oyun,

• Ses ve kelime kullanımı

gibi alanları birlikte değerlendirilir.

Dikkati Dağılan Her Çocukta DEHB Var mıdır?

Hayır.

Çocukların zaman zaman dikkatlerinin dağılması normaldir.

Dikkat:

• Uyku,

• Kaygı,

• Motivasyon,

• Ortam,

• Öğrenme güçlüğü,

• Görevin zorluk düzeyi

gibi birçok faktörden etkilenebilir.

DEHB değerlendirmesinde belirtilerin yalnızca bir durumda değil, farklı ortamlarda görülüp görülmediği ve çocuğun okul, ev veya sosyal yaşamını ne ölçüde etkilediği değerlendirilir.

Bu nedenle yalnızca:

“Ders çalışırken dikkati dağılıyor.”

ifadesi DEHB tanısı koymak için yeterli değildir.

Sakarlık Nörogelişimsel Bir Durumun Belirtisi Olabilir mi?

Bazı çocuklarda olabilir.

Özellikle çocuk yaşıtlarına göre sürekli olarak:

• Düğme iliklemekte,

• Ayakkabı bağlamakta,

• Yazı yazmakta,

• Top yakalamakta,

• Bisiklete binmekte,

• Günlük motor görevleri tamamlamakta

belirgin şekilde zorlanıyorsa motor gelişimin değerlendirilmesi düşünülebilir.

Ancak tek başına “sakarlık” bir tanı değildir.

Motor becerilerin günlük yaşama etkisi değerlendirilmelidir.

Nörogelişimsel Bozuklukların Nedeni Nedir?

Tek bir neden yoktur.

Nörogelişimsel durumların oluşumunda rol oynayan faktörler durumdan duruma değişebilir.

Bazı durumlarda:

• Genetik faktörler,

• Beyin gelişimiyle ilişkili biyolojik faktörler,

• Gebelik ve doğumla ilişkili bazı riskler,

• Çeşitli çevresel ve tıbbi faktörler

etkili olabilir.

Çoğu durumda ise tek bir nedeni göstermek mümkün değildir.

Nörogelişimsel Bozukluklar Yanlış Ebeveynlikten Kaynaklanır mı?

Hayır.

Otizm, DEHB veya gelişimsel dil bozukluğu gibi nörogelişimsel durumları:

• “Çocuğa yeterince ilgi gösterilmedi.”

• “Aile yanlış yetiştirdi.”

• “Disiplin verilmedi.”

gibi açıklamalarla ilişkilendirmek bilimsel olarak doğru değildir.

Ebeveynlik biçimi çocuğun günlük davranışları ve çevresel deneyimleri üzerinde etkili olabilir; ancak nörogelişimsel bir bozukluğu yalnızca ebeveyn davranışıyla açıklamak doğru değildir.

Aileyi suçlamak değerlendirme veya destek sürecine katkı sağlamaz.

Bir Çocukta Birden Fazla Nörogelişimsel Bozukluk Olabilir mi?

Evet.

Nörogelişimsel durumlar birbirinden tamamen bağımsız kutular değildir.

Örneğin bir çocukta:

• Otizm ve DEHB,

• DEHB ve öğrenme bozukluğu,

• Dil bozukluğu ve öğrenme güçlüğü,

• Otizm ve motor koordinasyon güçlüğü

birlikte bulunabilir.

Bu nedenle değerlendirmede yalnızca ilk fark edilen probleme odaklanmamak önemlidir.

Çocuğun genel gelişim profili değerlendirilmelidir.

Nörogelişimsel Bozukluk Zekâ Geriliği Anlamına mı Gelir?

Hayır.

Nörogelişimsel bozukluk çok geniş bir kavramdır.

Örneğin:

• DEHB,

• Özgül öğrenme bozukluğu,

• Gelişimsel koordinasyon bozukluğu,

• Bazı dil bozuklukları

çocuğun genel zekâ düzeyinin düşük olduğu anlamına gelmez.

Otizmli bireylerin bilişsel becerileri de geniş bir aralıkta olabilir.

Bu nedenle:

“Nörogelişimsel bozukluğu var = zekâ problemi var.”

şeklinde bir çıkarım doğru değildir.

Nörogelişimsel Bozukluklar Sonradan mı Oluşur?

Bu durumların temel özelliği gelişim döneminde başlamalarıdır.

Ancak belirtilerin ne zaman fark edildiği ile durumun ne zaman başladığı aynı şey değildir.

Örneğin özgül öğrenme bozukluğu okul öncesinde çok belirgin olmayabilir.

Çocuk okumayı öğrenmeye başladığında güçlük ortaya çıkabilir.

Benzer şekilde bazı kişiler:

• DEHB,

• Otizm,

• Dil ve sosyal iletişim farklılıkları

açısından daha ileri yaşlarda değerlendirilebilir.

Bu durum nörogelişimsel özelliğin o yaşta yeni başladığı anlamına gelmeyebilir.

Gelişimsel Tarama Nedir?

Gelişimsel tarama çocuğun gelişiminde daha ayrıntılı değerlendirme gerektiren bir durum olup olmadığını anlamaya yardımcı olan yapılandırılmış bir süreçtir.

Tarama sırasında:

• Dil,

• Motor beceriler,

• Problem çözme,

• Sosyal gelişim,

• Davranış

gibi alanlar değerlendirilebilir.

Tarama sonucu tanı değildir.

Tarama, bir sonraki aşamada ayrıntılı değerlendirmeye ihtiyaç olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur.

Gelişim Takibi ile Gelişimsel Tarama Aynı Şey midir?

Hayır.

Gelişim takibi daha sürekli bir süreçtir.

Ebeveyn, öğretmen ve sağlık profesyonelleri çocuğun:

• Oyun,

• Öğrenme,

• Konuşma,

• Davranış,

• Hareket

becerilerinin zaman içinde nasıl geliştiğini gözlemler.

Gelişimsel tarama ise standartlaştırılmış soru formları veya değerlendirme araçları kullanılarak daha yapılandırılmış biçimde yapılır.

CDC ve American Academy of Pediatrics, bu iki sürecin birbirini tamamladığını vurgulamaktadır.

Çocuklarda Gelişimsel Tarama Ne Zaman Yapılır?

American Academy of Pediatrics genel gelişimsel taramanın rutin çocuk sağlığı izlemi kapsamında özellikle:

• 9 ay,

• 18 ay,

• 30 ay

dönemlerinde yapılmasını önermektedir.

Otizme özgü tarama ise ayrıca:

• 18 ay,

• 24 ay

dönemlerinde önerilmektedir.

Ancak bunlar:

“Bu ayları kaçırdıysanız artık değerlendirme yapılamaz.”

anlamına gelmez.

Ebeveyn veya sağlık profesyoneli herhangi bir yaşta gelişimle ilgili kaygı duyuyorsa değerlendirme yapılabilir.

İnternetteki Gelişim Testleri Tanı Koyabilir mi?

Hayır.

Gelişim basamakları listeleri ailelerin çocuklarının gelişimini takip etmesine yardımcı olabilir.

Ancak CDC, gelişim kilometre taşı listelerinin:

• Tarama testi,

• Tanı aracı,

• Tedavinin gerekli olup olmadığını belirleyen araç

olarak kullanılmaması gerektiğini özellikle belirtmektedir.

Bir listede çocuğun yapamadığı bir beceri görmek:

“Çocuğumda nörogelişimsel bozukluk var.”

anlamına gelmez.

Kaygı varsa profesyonel değerlendirme gerekir.

Nörogelişimsel Bozukluk Tanısı Nasıl Konulur?

Tek bir “nörogelişimsel bozukluk testi” bulunmamaktadır.

Değerlendirme, hangi durumdan şüphelenildiğine göre değişir.

Genellikle şu bilgiler bir arada değerlendirilir:

• Gebelik ve doğum öyküsü,

• Gelişim basamakları,

• Dil gelişimi,

• Motor gelişim,

• Sosyal iletişim,

• Dikkat ve davranış,

• Okul performansı,

• Günlük yaşam becerileri,

• Ebeveyn gözlemleri,

• Öğretmen gözlemleri,

• Tıbbi geçmiş.

Gerektiğinde standartlaştırılmış değerlendirme araçları kullanılabilir.

Ancak test sonucu her zaman çocuğun klinik ve gelişimsel öyküsüyle birlikte yorumlanmalıdır.

Hangi Uzman Çocuğu Değerlendirir?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur.

Çocuğun yaşına ve zorlandığı alana göre değerlendirme sürecine:

• Çocuk doktoru,

• Çocuk ve ergen psikiyatristi,

• Çocuk nörolojisi uzmanı,

• Psikolog,

• Dil ve konuşma terapisti,

• Ergoterapist,

• Fizyoterapist,

• Odyolog

gibi farklı profesyoneller dahil olabilir.

Her uzman aynı görevi yapmaz.

Örneğin dil ve konuşma terapisti çocuğun iletişim ve dil becerilerini ayrıntılı değerlendirebilirken, ergoterapist günlük yaşam, oyun ve motor katılım alanlarını inceleyebilir.

Tıbbi tanı gerektiren durumlarda ilgili hekim değerlendirmesi önemlidir.

Çocuğun Becerilerini Kaybetmesi Önemli midir?

Evet.

Çocuk daha önce yapabildiği:

• Konuşma,

• Yürüme,

• El kullanımı,

• Sosyal iletişim,

• Günlük yaşam

becerilerinden birini kaybediyorsa bu durum yalnızca gelişim hızındaki bireysel farklılık olarak değerlendirilmemelidir.

Özellikle belirgin beceri kaybında çocuk doktoru veya ilgili hekim tarafından değerlendirme geciktirilmemelidir.

Nöbet, bilinç değişikliği, yeni gelişen belirgin güçsüzlük veya hızlı ilerleyen beceri kaybı gibi belirtiler varsa tıbbi değerlendirme özellikle önemlidir.

Erken Değerlendirme Neden Önemlidir?

Erken değerlendirmenin amacı çocuğa olabildiğince hızlı bir “etiket” koymak değildir.

Amaç:

• Çocuğun güçlü yönlerini anlamak,

• Zorlandığı alanı belirlemek,

• Başka bir tıbbi durum olup olmadığını değerlendirmek,

• Gerekiyorsa uygun desteği planlamak

olmalıdır.

AAP ve CDC, gelişimsel kaygıların erken fark edilmesi ve gerektiğinde ayrıntılı değerlendirmeye yönlendirilmesinin çocuk ve ailelerin uygun desteğe daha erken ulaşmasına yardımcı olduğunu belirtmektedir.

Nörogelişimsel Bozukluklar Tedavi Edilebilir mi?

Bu sorunun yanıtı hangi durumdan söz edildiğine bağlıdır.

Nörogelişimsel bozuklukların tamamı için kullanılabilecek tek bir tedavi yoktur.

Destek planında ihtiyaçlara göre:

• Dil ve konuşma terapisi,

• Ergoterapi,

• Fizyoterapi,

• Psikolojik destek,

• Ebeveyn eğitimi,

• Eğitimsel düzenlemeler,

• Bazı durumlarda ilaç tedavisi

yer alabilir.

Amaç yalnızca test puanlarını değiştirmek değil, çocuğun:

• İletişimini,

• Öğrenmesini,

• Günlük yaşamını,

• Sosyal katılımını,

• Bağımsızlığını

desteklemektir.

Her Nörogelişimsel Bozuklukta Aynı Terapi Uygulanır mı?

Hayır.

Aynı tanıya sahip iki çocuğun bile ihtiyaçları farklı olabilir.

Örneğin otizm tanısı olan bir çocuk iletişim alanında destek ihtiyacı yaşarken başka bir çocuğun temel güçlüğü:

• Günlük yaşam,

• Motor planlama,

• Duyusal çevreye uyum

olabilir.

Aynı şekilde DEHB tanısı olan her çocuk aynı desteğe ihtiyaç duymaz.

Bu nedenle terapi veya destek:

tanı adına değil, çocuğun işlevsel ihtiyacına göre planlanmalıdır.

Dil ve Konuşma Terapisi Ne Zaman Düşünülebilir?

Çocuğun:

• Konuşması beklenenden geç gelişiyorsa,

• Söylenenleri anlamakta zorlanıyorsa,

• Yaşına uygun cümle kurmakta güçlük çekiyorsa,

• Konuşması anlaşılmıyorsa,

• Sosyal iletişimde zorlanıyorsa

dil ve konuşma terapisti değerlendirmesi düşünülebilir.

Amaç yalnızca çocuğun kelime sayısını artırmak değil; işlevsel iletişimini bütün yönleriyle değerlendirmektir.

Ergoterapi Ne Zaman Düşünülebilir?

Çocuk günlük yaşamda:

• Giyinme,

• Yemek,

• Kalem kullanma,

• Oyun,

• Motor koordinasyon,

• Öz bakım,

• Okul görevleri

alanlarında belirgin güçlük yaşıyorsa ergoterapi değerlendirmesi düşünülebilir.

Duyusal özellikler çocuğun günlük aktivitelere katılımını etkiliyorsa bunlar da değerlendirmeye dahil edilebilir.

Ancak bir tanının bulunması tek başına ergoterapi gerekliliğini göstermez.

Fizyoterapi Ne Zaman Düşünülebilir?

Çocuğun:

• Yürüme,

• Denge,

• Kas gücü,

• Kaba motor beceriler,

• Hareket kalitesi

ile ilgili belirgin güçlüğü varsa fizyoterapi değerlendirmesi düşünülebilir.

Özellikle motor gelişimde belirgin gecikme veya gerileme varsa yalnızca terapi değerlendirmesiyle yetinmeden uygun tıbbi değerlendirme de önemlidir.

Nörogelişimsel Bozukluk Şüphesinde Ne Zaman Değerlendirme Düşünülebilir?

Çocuğunuz:

• Gelişim basamaklarında belirgin şekilde zorlanıyorsa,

• Dil gelişimi sizi düşündürüyorsa,

• Sosyal iletişiminde belirgin farklılık varsa,

• Dikkat veya dürtüsellik günlük yaşamını etkiliyorsa,

• Okuma, yazma veya matematikte sürekli zorlanıyorsa,

• Motor becerileri günlük yaşamı sınırlıyorsa,

• Öğretmeni de benzer güçlüklerden söz ediyorsa,

• Daha önce kazandığı bir beceriyi kaybettiyse

profesyonel değerlendirme düşünülebilir.

Değerlendirme almak çocuğa mutlaka bir tanı konacağı anlamına gelmez.

Bazen sonuç:

“Gelişimini takip edelim.”

olabilir.

Bazen ise belirli bir alanda destek ihtiyacı saptanabilir.

Cliniq'te Gelişimsel Güçlükler Nasıl Ele Alınır?

Cliniq'te yaklaşım yalnızca:

“Çocuğun tanısı nedir?”

sorusuna odaklanmaz.

Başvuru nedenine göre çocuğun:

• Dil ve iletişimi,

• Oyun becerileri,

• Dikkat ve davranışı,

• Motor becerileri,

• Duyusal özellikleri,

• Günlük yaşam becerileri,

• Aile ve okul gözlemleri

ele alınabilir.

Çocuğun ihtiyacına göre dil ve konuşma terapisi, ergoterapi, fizyoterapi veya psikolojik değerlendirme gibi farklı alanlar düşünülebilir.

Tıbbi veya tanısal değerlendirme gerektiren durumlarda ilgili hekim ve sağlık profesyonellerine yönlendirme önemlidir.

Van'da Nörogelişimsel ve Gelişimsel Değerlendirme

Çocuğunuzun konuşma, iletişim, dikkat, öğrenme, hareket veya günlük yaşam becerilerinde sizi düşündüren bir durum varsa erken değerlendirme yararlı olabilir.

Cliniq Sağlıklı Yaşam Merkezi'nde Van / İpekyolu'nda dil ve konuşma terapisi, ergoterapi, fizyoterapi ve psikolojik destek alanlarında değerlendirme ve destek sunulmaktadır.

Hangi alana başvurmanız gerektiğini önceden bilmeniz şart değildir.

Öncelikle çocuğun günlük yaşamda hangi alanlarda zorlandığı değerlendirilebilir ve uygun yönlendirme planlanabilir.

Cliniq

Sağlıklı Yaşam Merkezi

Hafiziye, İki Nisan Blv. No:78G

İpekyolu / Van 65100

Telefon:

0432 502 72 22

WhatsApp:

0501 369 43 26

Çalışma Saatleri:

Pazartesi–Cuma: 09:00–20:00

Cumartesi: 09:00–18:00

Ücretsiz Ön Görüşme Al

WhatsApp'tan Bilgi Al

Sık Sorulan Sorular

Nörogelişimsel bozukluk nedir?

Nörogelişimsel bozukluk; gelişim döneminde başlayan ve dil, iletişim, dikkat, öğrenme, motor beceriler veya sosyal işlevler gibi alanları etkileyebilen geniş bir bozukluk grubudur. Otizm, DEHB, iletişim bozuklukları, özgül öğrenme bozukluğu ve bazı motor bozukluklar bu grupta yer alır.

Nörogelişimsel bozukluklar nelerdir?

Başlıca nörogelişimsel bozukluklar arasında otizm spektrum bozukluğu, DEHB, iletişim bozuklukları, zihinsel gelişimle ilişkili bozukluklar, özgül öğrenme bozukluğu ve gelişimsel koordinasyon bozukluğu gibi motor bozukluklar bulunur.

Gelişim geriliği ile nörogelişimsel bozukluk aynı mı?

Her zaman değildir. Gelişimsel gecikme çocuğun bir veya daha fazla beceriyi beklenenden daha geç kazanmasını tanımlar. Bunun altında belirli bir nörogelişimsel bozukluk bulunabilir ancak bazı çocuklarda gelişim farklı bir hızda ilerleyebilir. Nedeni anlamak için gelişimin bütününün değerlendirilmesi gerekir.

Geç konuşan çocukta nörogelişimsel bozukluk var mıdır?

Geç konuşan her çocukta nörogelişimsel bozukluk bulunmaz. Geç konuşmanın geç dil gelişimi, gelişimsel dil bozukluğu, işitme sorunu, otizm veya başka gelişimsel nedenleri olabilir. Kelime sayısının yanında dili anlama, jestler, oyun ve sosyal iletişim de değerlendirilmelidir.

Nörogelişimsel bozukluk zekâ geriliği anlamına gelir mi?

Hayır. DEHB, öğrenme bozukluğu, gelişimsel koordinasyon bozukluğu ve bazı iletişim bozukluklarında genel bilişsel beceriler normal veya güçlü olabilir. Otizmli bireylerin bilişsel becerileri de geniş bir aralıkta değişebilir.

Nörogelişimsel bozukluk testi var mı?

Bütün nörogelişimsel bozuklukları gösteren tek bir test yoktur. Değerlendirme çocuğun gelişim öyküsü, gözlem, aile ve öğretmen bilgileri ve gerektiğinde standartlaştırılmış testlerin birlikte yorumlanmasıyla yapılır.

Çocuğumun gelişimi için ne zaman yardım almalıyım?

Çocuğun gelişimi hakkında kalıcı bir kaygınız varsa belirli bir yaşı beklemek gerekmez. Özellikle dil, sosyal iletişim, motor beceriler, öğrenme veya dikkat alanlarında günlük yaşamı etkileyen güçlükler ya da daha önce kazanılmış becerilerde kayıp varsa değerlendirme önerilir.

Önerilen Konular

• Otizm Nedir? Otizm Spektrumunu Anlamak

• Çocuklarda DEHB Nedir? Belirtileri ve Değerlendirme Süreci

• Çocuğum Konuşmuyor: Ne Zaman Destek Almalı?

• 2 Yaşındaki Çocuk Kaç Kelime Söylemeli?

• Duyu Bütünleme Bozukluğu Nedir?

• Gelişimsel Dil Bozukluğu Nedir?

• Çocuklarda Öğrenme Güçlüğü Belirtileri

• Ergoterapi Nedir?

• Dil ve Konuşma Terapisi Nedir?

Kaynaklar

• World Health Organization – Mental Disorders / Neurodevelopmental Disorders: Nörogelişimsel bozuklukların gelişim döneminde ortaya çıkması; bilişsel, motor, dil ve sosyal işlevleri etkileyebilmesi; otizm, DEHB ve zihinsel gelişim bozukluklarının bu grupta yer alması.

• American Psychiatric Association – Neurodevelopmental Disorders: DEHB, otizm, iletişim bozuklukları, zihinsel yetersizlik, motor bozukluklar ve özgül öğrenme bozukluğunun nörogelişimsel bozukluklar kapsamında sınıflandırılması.

• CDC – Developmental Monitoring and Screening, 16 Şubat 2026: Gelişim takibi ve taramanın farkı, genel gelişimsel taramanın 9, 18 ve 30 aylarda; otizme özgü taramanın 18 ve 24 aylarda önerilmesi.

• CDC – Developmental Milestone Checklists, 2026: Gelişim basamakları listelerinin tanı veya standartlaştırılmış tarama aracı olmadığı ve kaygı durumunda profesyonel değerlendirme gerektiği.

• American Academy of Pediatrics – Promoting Optimal Development: Gelişimsel izlemin sürekliliği, standartlaştırılmış tarama ve kaygı saptandığında kapsamlı gelişimsel değerlendirme yaklaşımı.

• ASHA – Spoken Language Disorders: Gelişimsel dil bozukluğu, dil gelişimindeki güçlüklerin özellikleri ve dil bozukluklarının diğer nörogelişimsel durumlarla birlikte görülebilmesi.

• American Psychiatric Association – Specific Learning Disorder: Okuma, yazılı anlatım ve matematik alanlarında kalıcı güçlüklerle seyreden özgül öğrenme bozukluğunun nörogelişimsel bir durum olması.

• Cliniq – Mevcut Eski Nörogelişimsel Bozukluklar Yazısı: Güncellenen yazının mevcut içeriği ve URL yapısı.