Çocuklarda DEHB Nedir? Belirtileri ve Değerlendirme Süreci

Çocuğunuz çok hareketli veya dikkati kolay mı dağılıyor? Çocuklarda DEHB belirtilerini, okul ve günlük yaşama etkilerini ve değerlendirme sürecini inceleyin.

Çocuklarda DEHB, dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtilerinin çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre beklenenden daha belirgin ve kalıcı olduğu nörogelişimsel bir durumdur. Belirtiler okul başarısını, arkadaş ilişkilerini, aile yaşamını ve günlük sorumlulukları etkileyebilir.

Ancak hareketli olmak, zaman zaman dikkatin dağılması veya ödev yapmak istememek tek başına DEHB anlamına gelmez. Çocuklarda DEHB değerlendirmesinde belirtilerin uzun süredir devam etmesi, birden fazla ortamda görülmesi ve çocuğun günlük işlevlerini belirgin şekilde etkilemesi önemlidir.

Çocuklarda DEHB Nedir?

DEHB, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ifadesinin kısaltmasıdır.

Belirtiler genel olarak üç alanda görülür:

• Dikkatsizlik,

• Hiperaktivite,

• Dürtüsellik.

Her çocukta aynı belirtiler görülmez.

Bazı çocuklarda özellikle:

• Dikkati sürdürme,

• Ödevleri tamamlama,

• Eşyaları takip etme,

• Yönergeleri hatırlama

güçlükleri ön plandadır.

Bazı çocuklarda ise:

• Sürekli hareket etme,

• Yerinde oturamama,

• Sırasını bekleyememe,

• Düşünmeden davranma

daha belirgin olabilir.

Bazı çocuklarda her iki gruptan belirtiler birlikte görülebilir.

Çocuklarda DEHB Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda DEHB belirtileri yalnızca:

“Dersi dinlemiyor.”

veya:

“Çok hareketli.”

şeklinde değerlendirilmemelidir.

Belirtilerin çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve günlük yaşam üzerindeki etkisine birlikte bakılır.

Dikkat Eksikliği Belirtileri

Çocuk:

• Ayrıntıları gözden kaçırabilir,

• Ödev veya etkinliklerde dikkatsiz hatalar yapabilir,

• Uzun süre bir göreve odaklanmakta zorlanabilir,

• Konuşulurken dalıp gitmiş gibi görünebilir,

• Verilen yönergeleri tamamlamakta zorlanabilir,

• İşlerini organize etmekte güçlük yaşayabilir,

• Uzun süre dikkat isteyen görevlerden kaçınabilir,

• Okul malzemelerini sık kaybedebilir,

• Çevredeki uyaranlarla kolayca dikkati dağılabilir,

• Günlük görevlerini unutabilir.

Bu davranışlardan bir veya birkaçının görülmesi tek başına DEHB anlamına gelmez.

Çocuklarda Hiperaktivite Nasıl Görülür?

Hiperaktivite çocuğun yalnızca enerjik olması değildir.

Çocuk:

• Otururken sürekli kıpırdanabilir,

• Oturması beklenen durumlarda sık sık kalkabilir,

• Uygun olmayan ortamlarda koşabilir veya tırmanabilir,

• Sessiz etkinlik yapmakta zorlanabilir,

• Sürekli hareket halinde görünebilir,

• Çok fazla konuşabilir.

Çocuk büyüdükçe belirgin koşma veya tırmanma davranışları azalabilir ve bunun yerine:

“İçimde sürekli hareket etme ihtiyacı var.”

gibi bir huzursuzluk daha belirgin olabilir.

Dürtüsellik Çocuklarda Nasıl Görülür?

Dürtüsellik, çocuğun davranmadan önce durup düşünmekte zorlanması şeklinde görülebilir.

Örneğin çocuk:

• Soru tamamlanmadan cevap verebilir,

• Sırasını beklemekte zorlanabilir,

• Başkalarının sözünü kesebilir,

• Oyunlara izinsiz dahil olabilir,

• Sonucunu düşünmeden hızlı davranabilir.

Dürtüsellik arkadaşlık ilişkilerinde ve sınıf ortamında güçlük oluşturabilir.

Ancak yaş küçük olduğunda dürtü kontrolünün henüz gelişmekte olduğu da unutulmamalıdır.

Çocuğum Çok Hareketli, DEHB Olabilir mi?

Olabilir; ancak çok hareketli olmak tek başına DEHB değildir.

Özellikle okul öncesi dönemde çocukların:

• Koşması,

• Tırmanması,

• Merak etmesi,

• Uzun süre oturmak istememesi

gelişimin doğal parçaları olabilir.

DEHB değerlendirmesinde davranışların:

• Aynı yaştaki çocuklardan belirgin şekilde farklı olması,

• Sürekli görülmesi,

• Farklı ortamlarda ortaya çıkması,

• Çocuğun günlük yaşamını zorlaştırması

daha önemlidir.

Örneğin beş yaşındaki bir çocuğun uzun bir yetişkin toplantısında oturamaması DEHB belirtisi olarak yorumlanamaz.

Normal Hareketlilik ile DEHB Arasındaki Fark Nedir?

Temel fark yalnızca davranışın varlığı değil, şiddeti, sürekliliği ve işlev üzerindeki etkisidir.

Normal gelişimde bir çocuk:

• Bazen dikkatini kaybedebilir,

• Bazen sırasını bekleyemeyebilir,

• Yorulduğunda daha hareketli olabilir.

DEHB'de ise benzer davranışlar daha sık ve daha kalıcı olabilir.

Örneğin çocuk:

• Evde ödev yapmakta,

• Okulda dersi takip etmekte,

• Arkadaşlarıyla oyun sırasında sıra beklemekte

benzer biçimde zorlanabilir.

Çocuklarda DEHB Sadece Okul Başarısını mı Etkiler?

Hayır.

DEHB okul dışında da etkiler oluşturabilir.

Çocuk:

• Sabah hazırlanmakta,

• Eşyalarını toplamakta,

• Birden fazla yönergeyi takip etmekte,

• Oyuncaklarını düzenlemekte,

• Günlük rutinleri tamamlamakta

zorlanabilir.

Ayrıca:

• Aile ilişkileri,

• Arkadaşlıklar,

• Özgüven,

• Duygu düzenleme

da etkilenebilir.

Bu nedenle değerlendirmede yalnızca karne notlarına bakılmaz.

Çocuk DEHB Olduğu Halde Derslerinde Başarılı Olabilir mi?

Evet.

Akademik başarı tek başına DEHB'yi dışlamaz.

Bazı çocuklar:

• Yüksek akademik kapasite,

• Yoğun aile desteği,

• Çok yapılandırılmış okul ortamı,

• Son dakika yoğun çalışma

sayesinde iyi notlar alabilir.

Ancak aynı çocuk:

• Ödevlerini sürekli unutabilir,

• Eşyalarını kaybedebilir,

• Çok uzun sürede ders çalışabilir,

• Rutinleri yönetmekte zorlanabilir.

Bu nedenle:

“Notları iyi, DEHB olamaz.”

şeklinde kesin bir değerlendirme yapılmamalıdır.

Çocuğum Sadece Sevmediği Derslerde Dikkatsizse DEHB midir?

Tek başına değil.

Çocukların ilgilerini çekmeyen görevlerde daha kolay sıkılması normaldir.

DEHB açısından daha anlamlı olan, dikkat ve organizasyon güçlüklerinin farklı durumlarda tekrar tekrar görülmesidir.

Ancak DEHB olan çocuk da ilgi duyduğu:

• Oyun,

• Hobi,

• Video,

• Lego,

• Sanatsal etkinlik

gibi alanlarda uzun süre dikkatini sürdürebilir.

DEHB:

“Çocuk hiçbir şeye odaklanamaz.”

anlamına gelmez.

DEHB Belirtileri Evde ve Okulda Görülmeli mi?

Tanısal değerlendirmede belirtilerin birden fazla ortamda görülmesi önemlidir.

Örneğin:

• Ev,

• Okul,

• Sosyal ortam,

• Spor veya kurs

gibi.

Bu nedenle öğretmen gözlemleri değerlendirmede değerlidir.

Çocuk yalnızca belirli bir ders veya yalnızca belirli bir ortamda zorlanıyorsa bunun nedeni:

• Öğrenme güçlüğü,

• Kaygı,

• Sınıf ortamı,

• Öğretmen-çocuk ilişkisi,

• Uyku,

• Başka gelişimsel veya duygusal faktörler

olabilir.

Öğretmenin Görüşü Neden Önemlidir?

Çocuk günün önemli bölümünü okulda geçirir.

Öğretmen:

• Dikkatin ne kadar sürdüğünü,

• Yönergeleri takip edip etmediğini,

• Sıra bekleme becerisini,

• Akran ilişkilerini,

• Çalışma alışkanlıklarını

gözlemleyebilir.

DEHB değerlendirmesinde yalnızca ebeveynin değil, öğretmenin ve gerektiğinde çocukla düzenli zaman geçiren diğer kişilerin gözlemleri de dikkate alınır.

Kız Çocuklarında DEHB Farklı Görünebilir mi?

Bazı kız çocuklarında belirgin hiperaktiviteden çok dikkatsizlik belirtileri ön planda olabilir.

Örneğin çocuk:

• Sessizce dalabilir,

• Ödevleri unutabilir,

• Eşyalarını kaybedebilir,

• Organize olmakta zorlanabilir.

Sınıfı rahatsız etmediği için dikkat çekmeyebilir.

Ancak bu bütün kız çocuklarının aynı şekilde belirtiler göstereceği anlamına gelmez.

DEHB belirtileri her çocukta bireysel olarak değerlendirilmelidir.

Çocuklarda DEHB Arkadaşlıkları Etkiler mi?

Bazı çocuklarda evet.

Özellikle:

• Söz kesme,

• Sıra bekleyememe,

• Oyunun kurallarını takip etmekte zorlanma,

• Düşünmeden konuşma,

• Hızlı davranma

arkadaşlık ilişkilerinde sorun oluşturabilir.

Çocuk kötü niyetli olmadığı halde davranışları arkadaşları tarafından:

“Beni dinlemiyor.”

veya:

“Hep kendi istediğini yapıyor.”

şeklinde yorumlanabilir.

Ancak sosyal güçlüklerin birçok farklı nedeni olabileceğinden tek başına DEHB göstergesi değildir.

DEHB Özgüveni Etkileyebilir mi?

Etkileyebilir.

Çocuk sürekli:

“Dikkatini ver.”

“Yine mi unuttun?”

“Neden herkes yapıyor da sen yapamıyorsun?”

gibi geri bildirimler alıyorsa zaman içinde kendisini:

• Tembel,

• Başarısız,

• Yetersiz

görmeye başlayabilir.

Bu nedenle çocuğun davranışını kişiliğinden ayırmak önemlidir.

“Sen dikkatsizsin.”

yerine:

“Bu görevi hatırlamak için bir sistem oluşturalım.”

yaklaşımı daha yapıcı olabilir.

DEHB Tembellik midir?

Hayır.

Bir çocuğun göreve başlamak, organize olmak veya dikkatini sürdürmekte zorlanması otomatik olarak isteksizlik veya tembellik anlamına gelmez.

Aynı zamanda her görev yapmak istemeyen çocuğun DEHB olduğu da düşünülmemelidir.

Amaç çocuğu etiketlemek değil, davranışın nedenini anlamaktır.

Ekran Kullanımı DEHB'ye Neden Olur mu?

Telefon veya tablet kullanımı tek başına çocuğa DEHB tanısı koydurmaz ve DEHB'nin basit şekilde:

“Ekrandan kaynaklandığını”

söylemek doğru değildir.

Ancak çok yoğun ekran kullanımı:

• Uyku,

• Günlük rutin,

• Fiziksel aktivite,

• Ders çalışma ortamı

üzerinden dikkati ve davranışları etkileyebilir.

Bu nedenle çocuğun dikkat problemi değerlendirilirken ekran alışkanlıkları da günlük yaşamın bir parçası olarak ele alınabilir.

Şeker Çocuklarda DEHB Yapar mı?

DEHB'nin tek bir besin veya şeker tüketimiyle oluştuğunu söylemek doğru değildir.

DEHB'nin oluşumunda genetik faktörlerin önemli rol oynadığı bilinmektedir ve araştırmalar farklı biyolojik ve çevresel faktörlerin katkısını incelemektedir.

Çocuğun dengeli beslenmesi genel sağlık açısından önemlidir; ancak DEHB'yi yalnızca beslenmeye bağlamak uygun değildir.

Uyku Problemleri DEHB Gibi Görünebilir mi?

Evet.

Yetersiz veya kalitesiz uyuyan çocuk:

• Dikkatsiz,

• Unutkan,

• Sinirli,

• Hareketli

görünebilir.

Özellikle:

• Çok yüksek sesli horlama,

• Uykuda nefes durması,

• Sabah zor uyanma,

• Gün içinde belirgin uykululuk

varsa uyku bozuklukları açısından tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Bu nedenle DEHB değerlendirmesinde uyku düzeni önemlidir.

Kaygı DEHB ile Karışabilir mi?

Evet.

Kaygılı bir çocuk zihnindeki endişeler nedeniyle:

• Dersi takip etmekte,

• Göreve odaklanmakta,

• Sınav sırasında düşünmekte

zorlanabilir.

Aynı zamanda DEHB ve kaygı aynı çocukta birlikte de bulunabilir.

Bu nedenle kapsamlı değerlendirmede duygusal belirtiler de gözden geçirilir.

Öğrenme Güçlüğü DEHB ile Karışabilir mi?

Evet.

Örneğin çocuk yalnızca okuma sırasında dikkatini kaybediyor ve okuma becerisinde belirgin güçlük yaşıyorsa öğrenme güçlüğü açısından da değerlendirilmelidir.

DEHB ile:

• Öğrenme güçlükleri,

• Dil bozuklukları,

• Kaygı,

• Davranış sorunları,

• Uyku problemleri

birlikte bulunabilir.

Bu nedenle değerlendirme yalnızca:

“Dikkat testi yapalım.”

şeklinde yürütülmemelidir.

Çocuklarda DEHB Tanısı Nasıl Konulur?

DEHB tanısı tek bir testle konulmaz.

Değerlendirme birkaç farklı bilgi kaynağını içerir.

Aile Görüşmesi

Çocuğun:

• Gelişim öyküsü,

• Günlük davranışları,

• Evde yaşanan güçlükler,

• Uyku düzeni,

• Akademik geçmişi

değerlendirilebilir.

Çocukla Görüşme

Çocuğun yaşına göre:

• Duyguları,

• Okul deneyimi,

• Arkadaşlıkları,

• Zorlandığı alanlar

ele alınabilir.

Öğretmen Bilgisi

Okuldaki:

• Dikkat,

• Davranış,

• Akademik performans,

• Akran ilişkileri

hakkında bilgi alınabilir.

Standart Ölçekler

Ebeveyn ve öğretmenlerin doldurduğu DEHB belirti ölçekleri değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Ancak ölçek sonucu tek başına tanı değildir.

DEHB Tanısında Belirtiler Ne Kadar Süredir Olmalı?

Tanı kriterlerinde belirtilerin genel olarak en az altı ay boyunca devam etmesi ve çocuğun gelişim düzeyiyle uyumsuz olması değerlendirilir.

Ayrıca belirtilerin bir bölümünün 12 yaşından önce başlamış olması beklenir.

Belirtiler:

• Ev,

• Okul,

• Sosyal yaşam

gibi en az iki farklı ortamda görülmeli ve günlük işlevselliği etkilemelidir.

Bu kriterler ebeveynin kendi kendine tanı koyması için değil, profesyonel değerlendirmede kullanılan çerçeveyi anlamak içindir.

Dikkat Testi DEHB Tanısı Koyar mı?

Hayır.

Bilgisayar tabanlı dikkat testleri veya performans testleri değerlendirmeye ek bilgi sağlayabilir.

Ancak hiçbir dikkat testi tek başına:

“Çocukta DEHB var.”

veya:

“DEHB yok.”

sonucunu vermez.

Tanı:

• Klinik görüşme,

• Gelişim öyküsü,

• Aile ve öğretmen bilgileri,

• Belirtilerin farklı ortamlardaki etkisi,

• Alternatif açıklamaların değerlendirilmesi

ile birlikte ele alınır.

MOXO Dikkat Testi Tek Başına DEHB Tanısı Koyar mı?

Hayır.

MOXO gibi bilgisayar tabanlı dikkat performans testleri:

• Dikkat,

• Tepki biçimi,

• Dürtüsellik,

• Zamanlama

gibi performans alanları hakkında ek bilgi sağlayabilir.

Ancak sonuçlar mutlaka diğer klinik bilgilerle birlikte yorumlanmalıdır.

Bir çocuğun MOXO veya başka bir dikkat testinde belirli sonuçlar alması tek başına DEHB tanısı değildir.

Cliniq'te mevcut MOXO değerlendirmesi kullanılıyorsa en doğru yaklaşım testi kapsamlı değerlendirmenin yardımcı araçlarından biri olarak kullanmaktır.

Beyin MR'ı veya Kan Testi ile DEHB Anlaşılır mı?

Rutin DEHB tanısında:

• Beyin MR'ı,

• EEG,

• Kan testi

tek başına tanı koymak için kullanılmaz.

Ancak doktor başka bir sağlık durumundan şüpheleniyorsa farklı testler isteyebilir.

DEHB temel olarak klinik ve gelişimsel değerlendirmeyle ele alınır.

Çocuklarda DEHB Değerlendirmesini Kim Yapar?

DEHB tanısı bu konuda eğitim ve yetkinliği bulunan sağlık profesyonellerinin kapsamlı değerlendirmesiyle konulmalıdır.

Süreçte ihtiyaca göre:

• Çocuk ve ergen psikiyatristi,

• Çocuk sağlığı veya ilgili uzman hekim,

• Psikolog,

• Okul ve eğitim profesyonelleri

farklı roller üstlenebilir.

Psikolojik değerlendirmeler ve testler önemli bilgiler sağlayabilir; ancak özellikle tıbbi tanı ve ilaç değerlendirmesi gerektiğinde ilgili hekim değerlendirmesi gerekir.

DEHB Tedavisinde Ne Yapılır?

Tedavi çocuğun:

• Yaşına,

• Belirtilerine,

• İşlev kaybına,

• Eşlik eden güçlüklerine,

• Aile ve okul koşullarına

göre planlanır.

Yaklaşım şunları içerebilir:

• Ebeveyn davranış yönetimi eğitimi,

• Davranışsal müdahaleler,

• Okul düzenlemeleri,

• Psikolojik destek,

• Uygun durumlarda ilaç tedavisi.

Her çocuğun aynı tedaviyi alması gerekmez.

Okul Öncesi Çocuklarda Yaklaşım Farklı mı?

Evet.

Özellikle küçük çocuklarda davranış yönetimi konusunda ebeveyn eğitimi önemli bir ilk basamaktır.

Ebeveynler:

• Olumlu davranışı güçlendirme,

• Net ve kısa yönergeler verme,

• Tutarlı rutinler oluşturma,

• Uygun sınırlar belirleme

gibi yöntemleri öğrenebilir.

Küçük çocuklarda tedavi planının yaşa göre düzenlenmesi özellikle önemlidir.

Aile Evde Çocuğu Nasıl Destekleyebilir?

Kısa ve Net Yönergeler Verin

“Odana git, üstünü değiştir, çantanı hazırla ve sonra ödevine başla.”

yerine görevleri sırayla vermek daha kolay olabilir.

Rutin Oluşturun

Sabah hazırlanma, ödev ve uyku saatlerini mümkün olduğunca öngörülebilir hale getirin.

Görevleri Küçük Parçalara Bölün

“Odanı topla.”

yerine:

1. Oyuncakları kutuya koy.

2. Kitapları rafa yerleştir.

3. Kirli kıyafetleri sepete koy.

gibi.

Görsel Hatırlatıcılar Kullanın

Liste, takvim veya görsel programlar çocuğun her şeyi zihninde tutma yükünü azaltabilir.

Olumlu Davranışı Fark Edin

Sadece problem olduğunda konuşmak yerine çocuğun yaptığı olumlu davranışları da somut şekilde belirtin.

Örneğin:

“Çantanı hatırlatmadan hazırladığını fark ettim.”

DEHB Olan Çocuğa Sürekli “Dikkatini Ver” Demek İşe Yarar mı?

Genellikle tek başına yeterli değildir.

Çocuk dikkatini düzenlemekte zorlanıyorsa:

“Dikkat et.”

demek ona nasıl yapacağını öğretmez.

Bunun yerine:

• Görevi küçültmek,

• Dikkat dağıtıcıları azaltmak,

• Görsel hatırlatıcı kullanmak,

• Kısa çalışma bölümleri oluşturmak

daha işlevsel olabilir.

Çocuklarda DEHB Şüphesinde Ne Zaman Psikolog Değerlendirmesi Düşünülebilir?

Özellikle:

• Dikkat güçlüğü uzun süredir devam ediyorsa,

• Öğretmen de benzer sorunlar bildiriyorsa,

• Ödev ve günlük görevleri tamamlamak belirgin şekilde zorlaşıyorsa,

• Çocuk sürekli eşyalarını kaybediyorsa,

• Hareketlilik sınıf ve ev yaşamını etkiliyorsa,

• Sıra bekleme ve dürtü kontrolü arkadaşlıkları zorlaştırıyorsa,

• Akademik performans potansiyelin belirgin altında görünüyorsa,

• Çocuk tekrar eden eleştiriler nedeniyle kendisini yetersiz hissetmeye başladıysa

psikolojik değerlendirme düşünülebilir.

Amaç ilk görüşmede çocuğa DEHB etiketi koymak değil; güçlüğün ne olduğunu ve daha kapsamlı bir değerlendirmeye ihtiyaç olup olmadığını anlamaktır.

DEHB tanısal değerlendirmesi gerektiğinde çocuk ve ergen psikiyatrisi veya bu konuda yetkin sağlık profesyoneliyle iş birliği gerekebilir.

Cliniq'te Çocuklarda Dikkat ve Davranış Güçlükleri Nasıl Ele Alınır?

Cliniq'te değerlendirmede yalnızca:

“Çocuk dikkatli mi, dikkatsiz mi?”

sorusuna bakılmaz.

Başvuru nedenine göre:

• Dikkat ve odaklanma,

• Hareketlilik,

• Dürtüsellik,

• Günlük rutinler,

• Ödev ve okul yaşamı,

• Aile gözlemleri,

• Öğretmen geri bildirimleri,

• Uyku,

• Duygusal ve sosyal güçlükler

birlikte ele alınabilir.

Gerektiğinde dikkat performansını inceleyen ölçme araçları değerlendirmeye yardımcı olarak kullanılabilir.

Ancak tek bir test sonucu DEHB tanısı olarak yorumlanmaz.

Çocuğun daha kapsamlı tıbbi veya psikiyatrik değerlendirmeye ihtiyacı olduğu düşünülürse uygun uzman yönlendirmesi önemlidir.

Van'da Çocuklarda DEHB Şüphesinde Psikolojik Değerlendirme

Çocuğunuzun dikkat, hareketlilik veya dürtü kontrolüyle ilgili güçlükleri:

• Ev yaşamını,

• Okul performansını,

• Arkadaşlıklarını,

• Günlük sorumluluklarını

belirgin şekilde etkiliyorsa değerlendirme düşünülebilir.

Cliniq Sağlıklı Yaşam Merkezi'nde Van / İpekyolu'nda çocuklara yönelik psikolojik değerlendirme ve destek sunulmaktadır.

İlk görüşmeye gelmeden önce çocuğunuzda DEHB olduğundan emin olmanız gerekmez. Evde ve okulda sizi en çok düşündüren davranışları paylaşmanız başlangıç için yeterlidir.

Cliniq

Sağlıklı Yaşam Merkezi

Hafiziye, İki Nisan Blv. No:78G

İpekyolu / Van 65100

Telefon:

0432 502 72 22

WhatsApp:

0501 369 43 26

Çalışma Saatleri:

Pazartesi–Cuma: 09:00–20:00

Cumartesi: 09:00–18:00

Ücretsiz Ön Görüşme Al

WhatsApp'tan Bilgi Al

Sık Sorulan Sorular

Çocuklarda DEHB kaç yaşında belli olur?

Belirtiler çocukluk döneminde başlar ancak ne zaman fark edildiği çocuğa göre değişebilir. Bazı çocuklarda okul öncesinde yoğun hareketlilik ve dürtüsellik dikkat çekerken bazılarında okul başladıktan sonra dikkat ve organizasyon talepleri arttığında belirtiler daha görünür hale gelir.

Her hareketli çocuk DEHB midir?

Hayır. Özellikle küçük çocukların hareketli olması gelişimin doğal bir parçasıdır. DEHB'de davranışların çocuğun yaşına göre daha belirgin ve kalıcı olması, farklı ortamlarda görülmesi ve günlük işlevselliği etkilemesi önemlidir.

Çocuk sadece okulda dikkatsizse DEHB midir?

Tek başına okulda görülen dikkat problemi DEHB tanısı için yeterli değildir. Öğrenme güçlüğü, kaygı, uyku sorunları veya sınıf ortamıyla ilgili faktörler de etkili olabilir. DEHB değerlendirmesinde belirtilerin birden fazla ortamda görülmesi önemlidir.

Dikkat testiyle DEHB tanısı konur mu?

Hayır. MOXO veya diğer bilgisayar tabanlı dikkat testleri değerlendirmeye ek bilgi sağlayabilir ancak tek başına DEHB tanısı koymaz. Aile ve öğretmen görüşleri, gelişim öyküsü, belirtilerin işlevselliğe etkisi ve diğer olası nedenler birlikte değerlendirilmelidir.

DEHB olan çocuk derslerinde başarılı olabilir mi?

Evet. Yüksek akademik kapasite, aile desteği veya yapılandırılmış ortam bazı güçlükleri telafi edebilir. Çocuğun notlarının iyi olması dikkat, organizasyon veya dürtü kontrolü problemi yaşamadığı anlamına gelmez.

DEHB ekran kullanımından olur mu?

DEHB'nin yalnızca telefon, tablet veya televizyon kullanımından kaynaklandığını söylemek doğru değildir. Genetik ve nörogelişimsel faktörler önemli rol oynar. Bununla birlikte aşırı ekran kullanımı uyku ve günlük rutinleri etkileyerek dikkat sorunlarını artırabilir.

Çocuklarda DEHB için psikoloğa mı çocuk psikiyatristine mi gidilmeli?

Psikolog dikkat, davranış ve günlük işlevselliğin psikolojik değerlendirmesinde ve destek sürecinde rol alabilir. DEHB'nin kapsamlı tanısal ve özellikle ilaç değerlendirmesi gerektiğinde çocuk ve ergen psikiyatrisi veya bu konuda yetkin sağlık profesyoneli değerlendirmesi gerekir.

Önerilen Konular

• Çocuklarda Dikkat Eksikliği Belirtileri

• Çocuğum Çok Hareketli: Normal mi?

• Çocuklarda Sosyal Beceri Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

• Çocuklarda Uyku Problemlerinin Nedenleri

• Çocuğum Telefonu Bırakmıyor

• MOXO Dikkat Testi Nedir?

• Van Psikolog

Kaynaklar

• CDC – Symptoms of ADHD, 30 Temmuz 2026: Çocuklarda dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri; belirtilerin ev, okul ve arkadaş ilişkilerini etkileyebilmesi.

• CDC – Diagnosing ADHD, 30 Temmuz 2026: DEHB tanısının tek bir testle konulmaması; uyku problemleri, kaygı, depresyon ve öğrenme güçlükleri gibi benzer belirtiler oluşturabilecek durumların değerlendirilmesi.

• American Academy of Pediatrics – ADHD Clinical Practice Guideline: 4–18 yaşta dikkat, hiperaktivite veya dürtüsellik ile akademik/davranışsal sorunlar olduğunda değerlendirme; aile ve öğretmen bilgilerinin ve birden fazla ortamda işlev kaybının önemi.

• NICE – ADHD: Diagnosis and Management: DEHB tanısının kapsamlı klinik, psikososyal ve gelişimsel değerlendirmeye dayanması; gözlemci bilgilerinin kullanılması ve tek bir test sonucuna dayanmaması.

• NIMH – Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: What You Need to Know: Belirtilerin çocuklukta başlaması, en az altı ay devam etmesi, birden fazla ortamda görülmesi ve günlük işlevselliği etkilemesine ilişkin güncel değerlendirme çerçevesi.

• CDC – Treatment of ADHD, 30 Temmuz 2026: Tedavinin yaşa göre planlanması; davranış terapisi, ebeveyn davranış yönetimi eğitimi, okul müdahaleleri ve uygun durumlarda ilaç tedavisinin yeri.

• CDC – Parent Training in Behavior Management, 30 Temmuz 2026: Özellikle küçük çocuklarda ebeveyn davranış yönetimi eğitiminin önemli ve kanıta dayalı bir yaklaşım olması.

• Cliniq – Mevcut Çocuk DEHB Yazısı: Eski Cliniq yazısında yer alan DEHB belirtileri, değerlendirme ve destek içeriğinin güncellenecek temel versiyonu.

• Cliniq – MOXO Dikkat Testi: Cliniq'te kullanılan bilgisayar tabanlı dikkat değerlendirmesine ilişkin mevcut sayfa; testin tek başına tanı aracı olarak sunulmaması gerektiği dikkate alınarak güncellendi.