Diyabette Beslenme Nasıl Planlanır? Ne Yenmeli?

Diyabetiniz varsa ne yiyebilirsiniz? Karbonhidratı tamamen kesmeden dengeli öğün planlamayı ve diyetisyen desteğinin rolünü inceleyin.

Diyabette beslenme, bütün karbonhidratları veya sevilen yiyecekleri tamamen yasaklamak anlamına gelmez. Amaç kişinin kullandığı tedaviye, kan şekeri hedeflerine, sağlık durumuna ve günlük yaşamına uygun bir öğün düzeni oluşturmaktır.

Karbonhidrat içeren yiyecekler kan şekerini doğrudan etkilediği için miktarı, türü ve öğünlere dağılımı önemlidir. Ancak diyabet yönetiminde yalnızca karbonhidrata değil; porsiyonlara, lif içeriğine, protein ve yağ kalitesine, fiziksel aktiviteye ve kullanılan ilaç veya insüline de bakılır.

Bu nedenle herkes için geçerli tek bir “diyabet diyeti” yoktur.

Diyabette Beslenme Nasıl Planlanır?

İyi bir plan şu bilgileri birlikte değerlendirir:

• Diyabet tipi,

• Kullanılan ilaçlar veya insülin,

• Kan şekeri ölçümleri,

• HbA1c ve diğer tahliller,

• Günlük öğün saatleri,

• Karbonhidrat tüketimi,

• Fiziksel aktivite,

• Kilo hedefi,

• Böbrek, tansiyon veya kolesterol gibi eşlik eden sağlık durumları,

• Yemek tercihleri ve yaşam düzeni.

Bu nedenle aynı diyabet tanısına sahip iki kişinin beslenme planı tamamen aynı olmak zorunda değildir.

Diyabette Karbonhidrat Tamamen Kesilmeli mi?

Hayır.

Karbonhidrat içeren tüm yiyeceklerin otomatik olarak çıkarılması gerekli değildir.

Karbonhidrat kaynakları arasında:

• Ekmek,

• Bulgur,

• Pirinç,

• Makarna,

• Patates,

• Baklagiller,

• Meyveler,

• Süt ve yoğurt

gibi günlük beslenmenin birçok parçası bulunur.

Daha önemli olan:

• Hangi karbonhidratın seçildiği,

• Ne kadar tüketildiği,

• Öğünlere nasıl dağıtıldığı,

• Kişinin kullandığı tedaviyle nasıl eşleştiğidir.

Diyabette En İyi Karbonhidrat Hangisidir?

Genel olarak daha az işlenmiş ve liften zengin kaynaklar tercih edilebilir.

Örneğin:

• Tam tahıllar,

• Yulaf,

• Bulgur,

• Mercimek,

• Nohut,

• Kuru fasulye,

• Sebzeler,

• Bütün meyveler

uygun porsiyonlarla beslenmenin parçası olabilir.

Bu yiyeceklerin lif ve diğer besin öğeleri açısından değeri rafine karbonhidratlardan genellikle daha yüksektir.

Ancak:

“Tam tahıl, istediğim kadar yiyebilirim.”

sonucu çıkarılmamalıdır.

Karbonhidrat içeriği devam ettiği için porsiyon yine önemlidir.

Beyaz Ekmek Diyabette Yasak mı?

Mutlak olarak yasak değildir.

Ancak daha yüksek lif içeren:

• Tam tahıllı,

• Tam buğday,

• Çavdar içeren

ekmekler bazı kişiler için daha uygun seçenekler olabilir.

Yine de yalnızca ekmeğin rengine veya etiketindeki:

“tam tahıl”

ifadesine bakmak yeterli değildir.

Porsiyon ve öğünün geri kalanı da önemlidir.

Diyabette Pirinç ve Makarna Yenebilir mi?

Evet.

Diyabet tanısı:

• Pirinç,

• Makarna,

• Bulgur

gibi yiyeceklerin ömür boyu yasaklanması gerektiği anlamına gelmez.

Ancak porsiyonları ve öğünün geri kalanını düzenlemek önemlidir.

Örneğin çok büyük bir tabak pirinç yerine:

• Daha küçük bir karbonhidrat porsiyonu,

• Bol nişastasız sebze,

• Protein kaynağı

ile daha dengeli bir öğün oluşturulabilir.

Diyabet Tabak Modeli Nedir?

Karbonhidrat saymak istemeyen veya daha basit bir başlangıç arayan kişiler için tabak modeli yararlı olabilir.

Yaklaşık bir ana öğün tabağının:

Yarısı:Nişastasız sebzeler

Dörtte biri:Protein kaynağı

Dörtte biri:Karbonhidrat içeren besin

şeklinde planlanabilir.

Örneğin:

• Yarısı salata veya sebze yemeği,

• Dörtte biri tavuk, balık veya baklagil,

• Dörtte biri bulgur

olabilir.

Bu yöntem herkes için kesin bir reçete değildir ancak porsiyonları görsel olarak düzenlemek için pratik bir başlangıç sağlayabilir.

Nişastasız Sebzeler Hangileridir?

Örneğin:

• Brokoli,

• Kabak,

• Patlıcan,

• Domates,

• Salatalık,

• Biber,

• Ispanak,

• Lahana,

• Karnabahar,

• Yeşil salata

gibi sebzeler bu gruba girer.

Patates, mısır ve bezelye gibi bazı sebzeler ise daha fazla karbonhidrat içerir ve öğün planında farklı değerlendirilebilir.

Karbonhidrat Sayımı Nedir?

Karbonhidrat sayımı, öğün veya ara öğündeki toplam karbonhidrat miktarının takip edilmesidir.

Özellikle öğün insülini kullanan kişilerde, alınacak insülin miktarının öğündeki karbonhidratla eşleştirilmesinde önemli olabilir.

Ancak bütün diyabetli bireylerin ayrıntılı karbonhidrat sayması gerekmez.

Bazı kişiler:

• Tabak modeli,

• Porsiyon yöntemi,

• Daha sabit karbonhidrat düzeni

ile ilerleyebilir.

Uygun yöntem kişinin tedavisine göre seçilmelidir.

İnsülin Kullanan Kişilerde Öğün Düzeni Neden Önemlidir?

İnsülin ile tüketilen karbonhidratın zamanlaması arasında ilişki vardır.

Özellikle:

• Öğün insülini,

• Sabit doz insülin

kullanan kişilerde öğünün:

• Zamanı,

• Karbonhidrat miktarı,

• İnsülin zamanı

birbirinden bağımsız düşünülmemelidir.

Öğünü geciktirmek veya atlamak bazı tedavi düzenlerinde hipoglisemi, yani kan şekerinin aşırı düşmesi riskini artırabilir.

İnsülin dozları diyetisyen tarafından değiştirilmez; bu düzenlemeler kişinin doktoru veya diyabet ekibi tarafından yapılmalıdır.

Diyabet İlacı Kullanırken Öğün Atlanabilir mi?

Kullanılan ilaca bağlıdır.

Bazı diyabet ilaçlarında öğünün gecikmesi veya atlanması önemli hipoglisemi riski oluşturmazken bazı ilaçlar ve özellikle insülin bu riski artırabilir.

Bu nedenle:

“Kilo vermek için kahvaltıyı tamamen bırakıyorum.”

gibi önemli öğün değişiklikleri tedaviden bağımsız planlanmamalıdır.

Hipoglisemi Nedir?

Hipoglisemi, kan şekerinin kişide güvenli kabul edilen düzeyin altına düşmesidir.

Belirtiler arasında:

• Terleme,

• Titreme,

• Çarpıntı,

• Yoğun açlık,

• Baş dönmesi,

• Sersemlik,

• Konsantrasyon güçlüğü

bulunabilir.

Daha ciddi hipoglisemide:

• Bilinç değişikliği,

• Nöbet,

• Bilinç kaybı

gelişebilir.

Tekrarlayan düşük kan şekeri yaşayan kişinin yalnızca beslenmesini değiştirmesi değil, tedavisinin de sağlık ekibi tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Diyabette Meyve Yenebilir mi?

Evet.

Meyve diyabet nedeniyle otomatik olarak yasaklanmaz.

Bütün meyveler:

• Lif,

• Vitamin,

• Mineral

sağlayabilir.

Ancak meyve de karbonhidrat içerdiği için miktarı önemlidir.

Bir seferde çok büyük miktarlarda meyve tüketmek yerine kişinin günlük planına uygun porsiyonlara bölmek düşünülebilir.

Meyve Çok Şekerli Olduğu İçin Zararlı mı?

Meyvede doğal olarak bulunan şeker vardır ancak bütün meyve aynı zamanda:

• Lif,

• Su,

• Vitaminler,

• Mineraller

içerir.

Bu nedenle bütün meyveyi yalnızca içerdiği şeker üzerinden değerlendirmek doğru değildir.

Diyabette meyveyi tamamen çıkarmak genel olarak gerekli değildir.

Meyve Suyu Diyabette Uygun mu?

Bütün meyve, meyve suyuna göre genellikle daha iyi bir günlük seçimdir.

Meyve suyunda:

• Lif daha düşüktür,

• Büyük miktarda meyvenin karbonhidratını kısa sürede tüketmek kolaydır.

Bu nedenle günlük içecek olarak:

• Su,

• Şekersiz çay veya kahve

gibi seçenekler daha uygun olabilir.

Ancak hipoglisemi tedavisi gibi özel durumlarda hızlı emilen karbonhidrat olarak meyve suyu kullanılabilir.

Bal ve Pekmez Şekerden Daha Sağlıklı mı?

Bal ve pekmez bazı besin öğeleri içerebilir ancak kan şekerini yükseltebilen şeker kaynaklarıdır.

Bu nedenle:

“Doğal şeker olduğu için sınırsız kullanılabilir.”

düşüncesi doğru değildir.

Aynı durum:

• Hurma özü,

• Agave,

• Hindistan cevizi şekeri

gibi ürünler için de geçerlidir.

“Doğal” olması karbonhidrat içeriğini ortadan kaldırmaz.

Tatlı Diyabette Tamamen Yasak mı?

Her durumda mutlak yasak olmak zorunda değildir.

Kişinin:

• Kan şekeri kontrolü,

• İlaç tedavisi,

• Porsiyonu,

• Öğünün geri kalanı

dikkate alınarak bazı tatlılar daha seyrek ve küçük porsiyonlarla beslenmenin içinde yer alabilir.

Amaç:

“Bir daha hayatım boyunca tatlı yemeyeceğim.”

şeklinde sürdürülemeyen bir plan yerine genel beslenme düzenini iyileştirmektir.

“Şekersiz” Ürünler Diyabet İçin Serbest mi?

Hayır.

Bir ürünün üzerinde:

• Şekersiz,

• İlave şeker içermez,

• Diyabetik

yazması o ürünün karbonhidrat veya kalori içermediği anlamına gelmez.

Örneğin şekersiz bir bisküvide:

• Un,

• Nişasta,

• Yağ

bulunabilir.

Bu nedenle ambalajın ön yüzündeki ifadeden çok besin içeriğinin tamamına bakmak daha anlamlıdır.

Protein Diyabette Neden Önemlidir?

Protein içeren yiyecekler:

• Tokluk,

• Kas dokusunun korunması,

• Dengeli öğün oluşturma

açısından önemlidir.

Kaynaklar arasında:

• Balık,

• Tavuk,

• Yumurta,

• Yoğurt,

• Peynir,

• Baklagiller,

• Kuruyemişler

bulunabilir.

Bitkisel protein kaynaklarının daha sık kullanılması kalp-damar sağlığı açısından da yararlı bir beslenme düzeninin parçası olabilir.

Diyabette Yağ Tüketimi Nasıl Olmalı?

Diyabette yalnızca kan şekeri değil, kalp-damar sağlığı da önemlidir.

Bu nedenle yağın miktarı kadar türüne de dikkat edilir.

Örneğin:

• Zeytinyağı,

• Balık,

• Ceviz ve diğer kuruyemişler,

• Tohumlar

gibi doymamış yağ kaynaklarına ağırlık verilebilir.

Buna karşılık:

• Çok yağlı etler,

• İşlenmiş et ürünleri,

• Aşırı tereyağı,

• Çok yüksek doymuş yağ içeren ürünler

daha sınırlı tüketilebilir.

Akdeniz Tipi Beslenme Diyabette Kullanılabilir mi?

Evet.

Akdeniz tipi beslenme:

• Sebze,

• Meyve,

• Baklagil,

• Tam tahıl,

• Balık,

• Kuruyemiş,

• Zeytinyağı

gibi besinleri öne çıkaran bir modeldir.

Diyabet yönetiminde değerlendirilebilecek kanıta dayalı beslenme modellerinden biridir.

Ancak herkesin:

“Mutlaka Akdeniz diyeti yapması”

gerektiği anlamına gelmez.

DASH, bitki ağırlıklı veya kişiye göre karbonhidratı azaltılmış farklı beslenme modelleri de uygun olabilir.

Diyabette Tek Bir Doğru Diyet Var mı?

Hayır.

Güncel diyabet rehberleri herkes için ideal tek bir:

• Karbonhidrat,

• Protein,

• Yağ

oranı olmadığını vurgulamaktadır.

Beslenme planı kişinin:

• Mevcut beslenme alışkanlıklarına,

• Sağlık hedeflerine,

• Kan şekeri kontrolüne,

• Tedavisine,

• Kültürel tercihlerine

göre bireyselleştirilmelidir.

Bu nedenle internette bulunan standart:

“Diyabet hastası için 1 haftalık liste”

herkes için uygun değildir.

Glisemik İndeks Nedir?

Glisemik indeks, karbonhidrat içeren bir yiyeceğin kan şekerini ne kadar hızlı yükseltebildiğini sınıflandırmaya çalışan bir ölçüdür.

Ancak diyabet beslenmesini yalnızca glisemik indeks üzerinden planlamak yetersizdir.

Çünkü kan şekeri yanıtında:

• Porsiyon miktarı,

• Toplam karbonhidrat,

• Lif,

• Protein,

• Yağ,

• Pişirme yöntemi,

• Öğünün tamamı

da rol oynar.

Bu nedenle:

“Glisemik indeksi düşük, istediğim kadar yiyebilirim.”

yaklaşımı doğru değildir.

Lif Diyabette Neden Önemlidir?

Lif:

• Bağırsak sağlığı,

• Tokluk,

• Genel beslenme kalitesi

açısından önemlidir.

Liften zengin besinler arasında:

• Sebzeler,

• Baklagiller,

• Bütün meyveler,

• Tam tahıllar,

• Kuruyemişler

bulunur.

WHO, 10 yaş üzerindeki kişiler için genel olarak günde en az 25 gram doğal besin lifi hedefini önermektedir.

Ancak kişinin gastrointestinal veya böbrek hastalığı varsa plan bireyselleştirilmelidir.

Diyabette Ara Öğün Şart mı?

Hayır.

Her diyabetli bireyin otomatik olarak:

“3 ana + 3 ara öğün”

yapması gerektiği yönünde evrensel bir kural yoktur.

Ara öğün ihtiyacı:

• Kullanılan ilaç veya insülin,

• Öğün aralıkları,

• Fiziksel aktivite,

• Açlık düzeyi,

• Kan şekeri seyri

gibi faktörlere bağlıdır.

Bazı kişiler için ara öğün yararlı olabilirken başka kişilerde gereksiz ekstra enerji alımına neden olabilir.

Diyabette Öğün Saatleri Sabit Olmalı mı?

Özellikle bazı insülin veya ilaç tedavilerinde daha tutarlı öğün zamanlaması yararlı olabilir.

Ancak herkesin dakikası dakikasına aynı saatte yemek yemesi gerekmez.

Önemli olan öğün düzeninin kişinin:

• Tedavisi,

• Çalışma saatleri,

• Aktivitesi,

• Kan şekeri yanıtları

ile uyumlu olmasıdır.

Aralıklı Oruç Diyabette Yapılabilir mi?

Bazı tip 2 diyabetli yetişkinlerde belirli zaman kısıtlı beslenme modelleri araştırılmaktadır.

Ancak özellikle:

• İnsülin,

• Hipoglisemi yapabilecek ilaçlar

kullanan kişilerde uzun süre aç kalmak kan şekeri düşüklüğü riskini etkileyebilir.

Bu nedenle diyabetli kişinin aralıklı oruca kendi başına başlaması yerine önce doktor ve beslenme ekibiyle değerlendirmesi daha güvenlidir.

Diyabette Kahvaltı Şart mı?

Herkes için zorunlu değildir.

Ancak kullanılan ilaç veya insülin planı kahvaltıyla bağlantılıysa öğünün atlanması güvenli olmayabilir.

Ayrıca bazı kişiler kahvaltıyı atladıktan sonra günün ilerleyen saatlerinde:

• Daha fazla açlık,

• Büyük porsiyonlar

yaşayabilir.

Öğün düzeni bireyselleştirilmelidir.

Diyabette Gece Yemek Yemek Zararlı mı?

Gece belirli bir saatten sonra yenilen bütün yiyeceklerin otomatik olarak zararlı olduğu söylenemez.

Ancak gece:

• Büyük porsiyonlar,

• Tatlılar,

• Plansız atıştırmalar

kan şekeri ve enerji alımını etkileyebilir.

Gece kan şekeri yüksekliği yaşanıyorsa:

• Akşam öğünü,

• Atıştırmalar,

• ilaç veya insülin düzeni

birlikte değerlendirilmelidir.

Kan Şekerini Hızlı Düşüren Bir Yiyecek Var mı?

Hayır.

Tarçın, limon, sirke veya belirli bir bitkinin diyabet tedavisinin yerine geçecek şekilde kan şekerini güvenilir biçimde kontrol ettiği gösterilmemiştir.

Bazı gıdaların kan şekeri üzerindeki etkileri araştırılmış olsa da bunlar:

• İlaç,

• İnsülin,

• Tıbbi takip,

• Genel beslenme planı

yerine kullanılamaz.

Tarçın Diyabete İyi Gelir mi?

Tarçın normal yemeklerin bir parçası olarak tüketilebilir.

Ancak kan şekerini düşürmek amacıyla yüksek miktarda tarçın veya tarçın takviyesi kullanmak standart diyabet tedavisi değildir.

Güncel diyabet rehberleri vitamin, mineral veya bitkisel takviyelerin yalnızca kan şekeri kontrolü amacıyla rutin kullanılmasını önermemektedir.

Diyabet İçin Özel Takviye Kullanmak Gerekir mi?

Genellikle otomatik olarak hayır.

Eksiklik saptanmadıkça:

• Krom,

• Magnezyum,

• Bitkisel ürünler,

• “Kan şekeri dengeleyici” takviyeler

rutin diyabet tedavisinin yerine kullanılmamalıdır.

Bazı takviyeler kullanılan ilaçlarla etkileşebilir.

Bu nedenle takviyeler de sağlık profesyoneliyle görüşülmelidir.

Diyabette Kilo Vermek Faydalı mı?

Fazla kilo veya obezitesi bulunan bazı tip 2 diyabetli kişilerde kilo kaybı:

• Kan şekeri kontrolünü,

• Kan basıncını,

• Kan yağlarını

iyileştirmeye yardımcı olabilir.

Ancak diyabetli herkesin kilo vermesi gerekmez.

Kişi normal veya düşük kilodaysa hedef farklı olabilir.

Kilo yönetimi kişinin sağlık durumu ve tedavi hedefleriyle birlikte planlanmalıdır.

Diyabet ve Böbrek Hastalığında Beslenme Farklı mı?

Evet, farklı olabilir.

Diyabete kronik böbrek hastalığı eşlik ediyorsa:

• Protein,

• Sodyum,

• Potasyum,

• Fosfor,

• Sıvı

gibi konular kişiye göre ayrıca değerlendirilebilir.

Bu durumda internetteki standart bir diyabet diyetini uygulamak uygun olmayabilir.

Diyetisyen ve doktorun birlikte planlama yapması önemlidir.

Diyabet ve Yüksek Tansiyon Birlikteyse Ne Yapılmalı?

Diyabetli kişilerde kalp-damar riskleri de önemlidir.

Tansiyon yüksekliği varsa özellikle:

• Tuz tüketimi,

• İşlenmiş gıdalar,

• Genel beslenme kalitesi,

• Kilo ve fiziksel aktivite

değerlendirilebilir.

Plan yalnızca kan şekerine odaklanmamalıdır.

Tip 1 ve Tip 2 Diyabet Beslenmesi Aynı mı?

Temel sağlıklı beslenme prensipleri benzer olabilir ancak tedavi planı önemli ölçüde farklılaşabilir.

Tip 1 Diyabette

İnsülin tedavisi temel olduğu için:

• Karbonhidrat miktarı,

• Öğün insülini,

• Aktivite

arasındaki ilişki özellikle önemlidir.

Tip 2 Diyabette

Beslenmenin yanında:

• Kilo yönetimi,

• Fiziksel aktivite,

• İnsülin direnci,

• Kullanılan ilaçlar

daha farklı şekilde planlamaya dahil olabilir.

Bu nedenle yalnızca:

“Diyabet diyeti”

adı altında herkese aynı liste verilmemelidir.

Gebelik Diyabetinde Aynı Plan Kullanılır mı?

Hayır.

Gebelikte:

• Annenin enerji ve besin ihtiyaçları,

• Gebelik haftası,

• Bebeğin büyümesi,

• Kan şekeri hedefleri,

• Kullanılan tedavi

birlikte değerlendirilir.

Gebelik diyabeti için internetteki standart kilo verme diyetleri kullanılmamalıdır.

Plan kadın doğum ve diyabet takibiyle birlikte oluşturulmalıdır.

Fiziksel Aktivite Kan Şekerine Yardımcı Olur mu?

Evet.

Düzenli fiziksel aktivite diyabet yönetiminin önemli parçalarından biridir.

Hareket:

• İnsülin duyarlılığını,

• Kalp-damar sağlığını,

• Kilo yönetimini,

• Genel fiziksel kapasiteyi

destekleyebilir.

Ancak insülin veya hipoglisemi riski oluşturan ilaç kullanan kişilerin egzersiz ile:

• Öğün,

• ilaç,

• Kan şekeri

ilişkisini bilmeleri önemlidir.

Egzersiz öncesi ve sonrası ihtiyaç kişiden kişiye değişebilir.

Yemekten Sonra Yürüyüş Faydalı Olabilir mi?

Uygun kişilerde kısa bir yürüyüş:

• Günlük fiziksel aktiviteyi artırabilir,

• Öğün sonrası kan şekeri yönetimine katkıda bulunabilir.

Ancak:

“Yemekten sonra 10 dakika yürürsem ne yediğimin önemi kalmaz.”

şeklinde düşünülmemelidir.

Yürüyüş genel diyabet yönetiminin bir parçasıdır.

Kan Şekeri Ölçümleri Beslenme Planını Değiştirebilir mi?

Evet.

Kişinin:

• Açlık,

• Öğün sonrası,

• Egzersiz öncesi veya sonrası

kan şekeri ölçümleri, kullanılan tedaviye göre beslenme planının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Sürekli glikoz ölçüm cihazları kullanan kişilerde de farklı öğünlerin kan şekeri üzerindeki etkileri görülebilir.

Ancak tek bir öğünün ardından görülen bir yükselişe bakarak bütün bir besin grubunu hayat boyu yasaklamak doğru değildir.

Tekrarlayan örüntüler daha anlamlıdır.

Diyabette Sık Yapılan Beslenme Hataları

Karbonhidratı Tamamen Kesmek

Herkes için gerekli değildir.

Meyveyi Yasaklamak

Meyve uygun porsiyonla planın içinde olabilir.

“Diyabetik” Ürünleri Sınırsız Tüketmek

Şekersiz olması sınırsız olduğu anlamına gelmez.

Öğün Atlayarak Kan Şekerini Düşürmeye Çalışmak

Bazı tedavilerde hipoglisemi riski oluşturabilir.

Yalnızca Glisemik İndekse Odaklanmak

Toplam karbonhidrat ve porsiyon da önemlidir.

Bitkisel Takviyeleri İlaç Yerine Kullanmak

Diyabet tedavisinin yerine geçmez.

Herkese Aynı Diyet Listesini Uygulamak

Diyabet beslenmesi bireyselleştirilmelidir.

Diyabette Örnek Dengeli Bir Ana Öğün Nasıl Olabilir?

Örneğin:

• Büyük bir porsiyon salata veya sebze yemeği,

• Izgara balık, tavuk veya baklagil,

• Kontrollü porsiyonda bulgur,

• İhtiyaca göre yoğurt

gibi bir öğün oluşturulabilir.

Başka bir kişi için:

• Zeytinyağlı sebze,

• Mercimek yemeği,

• Tam tahıllı ekmek,

• Yoğurt

uygun olabilir.

Bunlar kişiye özel diyet reçetesi değildir.

Ama diyabette öğünlerin yalnızca:

“et + salata”

olmak zorunda olmadığını göstermektedir.

Diyabette Ne Zaman Doktorla Görüşülmeli?

Özellikle:

• Kan şekeri sık sık çok yüksek seyrediyorsa,

• Tekrarlayan hipoglisemi varsa,

• İlaç veya insülin düzeninin yetersiz olduğunu düşünüyorsanız,

• Açıklanamayan kilo kaybı varsa,

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma belirgin arttıysa,

• Kusma, ciddi halsizlik veya bilinç değişikliği gelişiyorsa

tıbbi değerlendirme gerekir.

Beslenme danışmanlığı diyabetin tıbbi tedavisinin yerine geçmez.

Diyetisyen diyabet tanısı koymaz, insülin veya ilaç dozunu değiştirmez.

Diyabette Beslenme İçin Ne Zaman Diyetisyen Değerlendirmesi Düşünülebilir?

Özellikle:

• Diyabet tanısından sonra ne yiyeceğiniz konusunda kafanız karıştıysa,

• Karbonhidratları tamamen kesmeye başladıysanız,

• Kan şekeri dalgalanmaları sık yaşanıyorsa,

• İnsülin kullanıyor ve karbonhidrat planlamasında zorlanıyorsanız,

• Kilo yönetimi gerekiyorsa,

• Diyabete kolesterol veya tansiyon problemi eşlik ediyorsa,

• Böbrek hastalığı gibi ek bir durum varsa,

• Günlük yaşamınıza uygun bir beslenme düzeni oluşturamıyorsanız

diyetisyen değerlendirmesi düşünülebilir.

Beslenme planının amacı hayatınızı katı bir listeye uydurmak değil, mevcut tedavinizi destekleyen ve günlük yaşamınızda uygulanabilen bir düzen oluşturmaktır.

Cliniq'te Diyabette Beslenme Nasıl Ele Alınır?

Cliniq'te diyabet beslenmesi yalnızca:

“Şeker yemeyin.”

önerisine indirgenmez.

Başvuru nedenine göre:

• Diyabet tipi,

• Günlük öğün düzeni,

• Karbonhidrat kaynakları,

• Porsiyonlar,

• Lif tüketimi,

• Yağ kalitesi,

• Kilo durumu,

• Fiziksel aktivite,

• Sağlık geçmişi,

• Tahliller,

• Kullanılan ilaç veya insülin,

• Doktor önerileri

beslenme planına dahil edilebilir.

Plan kişinin:

• Çalışma saatlerine,

• Evde veya dışarıda yeme alışkanlıklarına,

• Sevdiği yiyeceklere,

• Kültürel beslenme düzenine,

• Bütçesine

uyarlanabilir.

Beslenme danışmanlığı tıbbi diyabet takibinin yerine geçmez. Diyetisyen tanı koymaz ve ilaç veya insülin dozlarını değiştirmez.

Van'da Diyabet İçin Diyetisyen Değerlendirmesi

Diyabet veya insülin direnci nedeniyle:

• Hangi karbonhidratları tüketebileceğinizi,

• Porsiyonları nasıl ayarlayacağınızı,

• Öğünlerinizi nasıl düzenleyeceğinizi,

• Kilo yönetimini nasıl planlayacağınızı

bilmiyorsanız diyetisyen değerlendirmesi düşünülebilir.

Cliniq Sağlıklı Yaşam Merkezi'nde Van / İpekyolu'nda yüz yüze diyetisyen ve beslenme danışmanlığı sunulmaktadır.

Hazır bir “diyabet diyeti” bilmeniz gerekmez. Mevcut beslenme düzeniniz, sağlık takibiniz ve günlük yaşamınız üzerinden size uygun plan oluşturulabilir.

Cliniq

Sağlıklı Yaşam MerkeziHafiziye, İki Nisan Blv. No:78Gİpekyolu / Van 65100

Telefon:0432 502 72 22

WhatsApp:0501 369 43 26

Çalışma Saatleri:Pazartesi–Cuma: 09:00–20:00Cumartesi: 09:00–18:00

Ücretsiz Ön Görüşme Al

WhatsApp'tan Bilgi Al

Sık Sorulan Sorular

Diyabette karbonhidrat tamamen kesilmeli mi?

Hayır. Karbonhidrat içeren bütün besinleri tamamen çıkarmak genel olarak gerekli değildir. Karbonhidratın türü, porsiyonu, öğünlere dağılımı ve kişinin kullandığı ilaç veya insülin birlikte değerlendirilmelidir.

Diyabet hastaları meyve yiyebilir mi?

Evet. Bütün meyveler uygun porsiyonlarda diyabet beslenmesinin parçası olabilir. Meyveyi tamamen yasaklamak gerekmez. Meyve suyu ise bütün meyveye göre daha az lif içerir ve daha hızlı miktarda karbonhidrat alınmasına neden olabilir.

Diyabette ekmek yenir mi?

Evet. Ekmek tamamen yasak değildir. Genellikle daha yüksek lif içeren tam tahıllı seçenekler tercih edilebilir ancak porsiyon miktarı yine önemlidir. Ekmek miktarı kişinin günlük karbonhidrat planına göre düzenlenebilir.

Diyabet hastası tatlı yiyebilir mi?

Mutlak bir yasak olmak zorunda değildir. Küçük porsiyonlarda ve kişinin genel beslenme planı içerisinde zaman zaman yer alabilir. Ancak tatlı tüketiminin sıklığı, miktarı ve kullanılan diyabet tedavisi birlikte değerlendirilmelidir.

Diyabette 3 ana 3 ara öğün şart mı?

Hayır. Her diyabetli bireyin aynı öğün düzenini uygulaması gerekmez. Ara öğün ihtiyacı kullanılan ilaç, insülin, öğün aralıkları, fiziksel aktivite ve kan şekeri örüntüsüne göre değişebilir.

Diyabet için tarçın veya bitkisel takviye kullanılmalı mı?

Kan şekerini kontrol etmek amacıyla vitamin, mineral veya bitkisel takviyeler rutin diyabet tedavisinin yerine önerilmez. Bazı ürünler ilaçlarla etkileşebilir. Takviye kullanmadan önce sağlık profesyoneliyle görüşmek gerekir.

Diyabet için ne zaman diyetisyene gidilmeli?

Tanı sonrasında beslenme konusunda karışıklık yaşıyorsanız, karbonhidrat porsiyonlarını düzenleyemiyorsanız, insülin kullanıyorsanız, kilo yönetimi gerekiyorsa veya diyabete böbrek, kolesterol ya da tansiyon problemi eşlik ediyorsa diyetisyen desteği düşünülebilir.

Önerilen Konular

• İnsülin Direncinde Beslenme Nasıl Olmalı?

• Sağlıklı Kilo Verme Nasıl Planlanır?

• Kilo Verememenin En Yaygın Nedenleri

• Diyet Yapmadan Sağlıklı Beslenme Alışkanlığı Kazanılır mı?

• Gece Yeme İsteği Neden Olur?

• Duygusal Yeme Nedir?

• Van Diyetisyen

• Beslenme Danışmanlığı Nedir?

Kaynaklar

• American Diabetes Association – Standards of Care in Diabetes 2026, Positive Health Behaviors and Well-being: Diyabette tek bir ideal beslenme modeli veya sabit karbonhidrat-protein-yağ oranı bulunmadığı; tıbbi beslenme tedavisinin kişinin ihtiyaçları, tercihleri, metabolik hedefleri ve tedavisine göre bireyselleştirilmesi gerektiği.

• American Diabetes Association – Standards of Care in Diabetes: Tabak modeli, karbonhidrat sayımı ve kişiye özel öğün planlaması; nişastasız sebze, bütün meyve, baklagil, tam tahıl, kuruyemiş ve kaliteli protein kaynaklarının öne çıkarılması; şekerli içecek ve rafine ürünlerin sınırlandırılması.

• CDC – Diabetes Meal Planning: Diyabet öğün planında “ne, ne kadar ve ne zaman” yenildiğinin birlikte değerlendirilmesi; karbonhidrat sayımı ve tabak modelinin kullanılabilmesi, daha az işlenmiş besinlerin ve nişastasız sebzelerin artırılması.

• NIDDK – Healthy Living with Diabetes: Karbonhidratın kan şekerine etkisi, tabak modeli ve karbonhidrat sayımı; diyabette sevilen yiyeceklerin tamamen bırakılmasının gerekli olmaması ve porsiyonların kişiye göre düzenlenmesi. İnsülin veya bazı diyabet ilaçlarını kullananlarda öğün ve fiziksel aktivite değişikliklerinin hipoglisemi riskini etkileyebilmesi.

• WHO – Healthy Diet, 26 Ocak 2026: Sağlıklı beslenmenin yeterlilik, denge, ölçülülük ve çeşitlilik ilkeleri; karbonhidratların öncelikle tam tahıl, sebze, meyve ve baklagillerden sağlanması ve doğal besinlerden lif tüketiminin artırılması.

• American Diabetes Association – Standards of Care in Diabetes 2026, Obesity and Weight Management: Tip 2 diyabet ve fazla kilo/obezitede beslenme, fiziksel aktivite ve davranışsal yaklaşımların birlikte planlanması; beslenmenin kişinin gereksinim ve tercihleri doğrultusunda bireyselleştirilmesi.

• American Diabetes Association – Children and Adolescents 2026: Çocuk ve ergenlerde diyabet beslenmesinin büyüme ve gelişime uygun bireyselleştirilmesi, karbonhidrat tüketiminin takip edilmesi ve öğünlerin insülin tedavisiyle uyumunun önemi.

• Cliniq – Van Diyetisyen: Diyabet ve insülin direncinde öğün saatleri, karbonhidrat kaynakları, porsiyonlar, lif, yağ kalitesi, fiziksel aktivite, mevcut tahliller ve kullanılan tedavinin günlük yaşamla birlikte değerlendirilmesine ilişkin güncel Cliniq yaklaşımı.

• Cliniq – Beslenme Danışmanlığı: Diyabette karbonhidratın otomatik olarak tamamen çıkarılmaması; türü, miktarı, öğünlere dağılımı ve kullanılan tedavinin bireysel değerlendirilmesi. Beslenme danışmanlığının tıbbi tedavinin yerine geçmediği ve diyetisyenin ilaç düzenlemediği bilgisi.