Multipl Skleroz (MS) Nedir? MS Günlük Hareketleri Nasıl Etkiler?

MS günlük hareketleri nasıl etkiler? Multipl sklerozda egzersiz, denge, kuvvet, yürüme ve rehabilitasyon yaklaşımlarını inceleyin.

Multipl skleroz nedir? Multipl skleroz (MS), beyin, omurilik ve görme sinirlerini kapsayan merkezi sinir sistemini etkileyen kronik nörolojik bir hastalıktır. Bağışıklık sisteminin sinir liflerini çevreleyen miyelin yapısına zarar vermesi, sinir iletimini etkileyerek görme sorunlarından uyuşmaya, yorgunluktan denge ve yürüme güçlüklerine kadar farklı belirtilere yol açabilir.

MS herkeste aynı şekilde ilerlemez. Bazı kişiler günlük yaşamlarını çok az etkileyen belirtiler yaşarken bazı kişilerde hareket, denge veya diğer fonksiyonlar daha fazla etkilenebilir.

Rehabilitasyon MS'i ortadan kaldırmaz ve nörolojik tedavinin yerine geçmez. Ancak kişinin hareket kapasitesini korumak, günlük aktivitelerini daha güvenli yapabilmesini desteklemek ve yorgunluk, kuvvet kaybı, denge veya yürüme gibi sorunların günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltmak açısından önemli bir tamamlayıcıdır.

Multipl Skleroz (MS) Nedir?

MS, merkezi sinir sistemini etkileyen bağışıklık sistemiyle ilişkili bir hastalıktır.

Merkezi sinir sistemi:

• Beyin,

• Omurilik,

• Görme sinirlerinden

oluşur.

Sinir liflerinin çevresinde miyelin adı verilen koruyucu bir yapı bulunur.

Miyelin, sinir sinyallerinin hızlı ve etkili şekilde iletilmesine yardımcı olur.

MS'te bağışıklık sistemi bu yapıya ve sinir sisteminin farklı bölümlerine zarar verebilir. Bunun sonucunda beynin vücudun farklı bölgeleriyle iletişimi etkilenebilir.

Belirtilerin kişiden kişiye farklı olmasının önemli nedenlerinden biri, sinir sisteminin hangi bölgelerinin etkilendiğinin değişebilmesidir.

MS Belirtileri Nelerdir?

MS çok farklı belirtiler oluşturabilir.

Sık görülebilen sorunlar arasında:

• Yoğun yorgunluk,

• Görmede bulanıklık veya görme kaybı,

• Göz hareketi sırasında ağrı,

• Uyuşma ve karıncalanma,

• Kas güçsüzlüğü,

• Denge problemleri,

• Koordinasyon güçlüğü,

• Yürümede değişiklik,

• Kas sertliği ve spazmlar,

• Mesane problemleri,

• Konsantrasyon ve hafıza güçlükleri

yer alabilir.

Ancak bu belirtilerin bir veya birkaçına sahip olmak kişinin mutlaka MS olduğu anlamına gelmez.

Benzer belirtiler çok sayıda farklı sağlık durumunda görülebilir.

Her MS Hastasında Aynı Belirtiler Görülür mü?

Hayır.

MS'in özelliklerinden biri kişiden kişiye oldukça farklı seyredebilmesidir.

Bir kişide:

• Görme problemi

ilk belirti olabilirken başka bir kişide:

• Uyuşma,

• Bacak güçsüzlüğü,

• Denge problemi

daha belirgin olabilir.

Aynı kişinin belirtileri de zaman içinde değişebilir.

Bu nedenle MS rehabilitasyonunda standart bir egzersiz listesinden ziyade kişinin mevcut fonksiyonlarına ve ihtiyaçlarına göre planlama önemlidir.

MS Nasıl Teşhis Edilir?

MS tanısı yalnızca belirtilere veya tek bir teste bakılarak konmaz.

Nöroloji uzmanı değerlendirmesinde:

• Kişinin şikâyetleri ve geçmişi,

• Nörolojik muayene,

• Manyetik rezonans görüntüleme (MR),

• Gerektiğinde laboratuvar ve diğer incelemeler

birlikte değerlendirilir.

Güncel NICE rehberi MS tanısında 2024 revize McDonald kriterlerinin kullanılmasını önermektedir.

Dolayısıyla internetteki bir belirti listesi veya kişisel test MS tanısının yerini tutmaz.

MS Atakları Nedir?

Bazı MS türlerinde belirtiler dönemsel olarak ortaya çıkabilir veya belirgin şekilde kötüleşebilir.

MS'te yeni bir nörolojik belirtinin ortaya çıkması veya mevcut belirtilerin belirgin şekilde kötüleşmesi, uygun koşullarda atak (relaps) olarak değerlendirilebilir.

Ancak her geçici kötüleşme yeni bir atak anlamına gelmez.

Örneğin:

• Enfeksiyon,

• Yüksek vücut ısısı,

• Yoğun fiziksel veya duygusal stres

bazı belirtilerin geçici olarak daha belirgin hissedilmesine neden olabilir.

Bu nedenle yeni veya belirgin şekilde kötüleşen belirtilerin MS konusunda deneyimli sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

MS Tedavi Edilebilir mi?

Günümüzde MS'i tamamen ortadan kaldıran bir tedavi bulunmamaktadır.

Ancak modern tedaviler:

• Hastalık aktivitesini azaltmak,

• Atakları kontrol etmek,

• Hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak,

• Belirtileri yönetmek

amacıyla kullanılabilir.

Tedavi planı kişinin MS tipi, hastalık aktivitesi ve genel sağlık durumuna göre nöroloji uzmanı tarafından oluşturulur.

Rehabilitasyon, hastalığı değiştiren ilaç tedavisinin alternatifi değildir.

Farklı bir amaca hizmet eder: kişinin günlük fonksiyonlarını ve yaşam içindeki katılımını desteklemeye odaklanır.

MS Rehabilitasyonu Nedir?

MS rehabilitasyonu kişinin:

• Hareket,

• Denge,

• Yürüme,

• Kuvvet,

• Dayanıklılık,

• Günlük aktiviteler

gibi alanlarda yaşadığı güçlükleri azaltmaya veya yönetmeye yönelik bireyselleştirilmiş bir süreçtir.

Amaç yalnızca bir kası güçlendirmek değildir.

Örneğin kişinin hedefi:

• Ev içinde daha güvenli yürümek,

• Merdiven çıkabilmek,

• İşe devam edebilmek,

• Daha az yorularak günlük işlerini yapmak,

• Düşme korkusunu azaltmak

olabilir.

Rehabilitasyon planının kişinin yaşamındaki gerçek hedeflerle ilişkilendirilmesi önemlidir.

MS'te Fizyoterapinin Rolü Nedir?

Fizyoterapi özellikle hareketle ilişkili sorunların değerlendirilmesi ve yönetiminde rol oynayabilir.

Değerlendirilebilecek alanlardan bazıları:

• Kas kuvveti,

• Denge,

• Yürüme,

• Koordinasyon,

• Eklem hareketleri,

• Dayanıklılık,

• Günlük fonksiyonel hareketlerdir.

Bunun sonucunda kişiye uygun:

• Kuvvet egzersizleri,

• Denge çalışmaları,

• Aerobik egzersizler,

• Yürüme eğitimi,

• Fonksiyonel hareket çalışmaları

planlanabilir.

Program kişinin MS düzeyi, belirtileri, yorgunluğu ve hedeflerine göre uyarlanmalıdır.

MS Hastaları Egzersiz Yapabilir mi?

Evet.

Geçmişte MS yaşayan kişilerin fiziksel aktiviteden kaçınması gerektiği düşünülüyordu.

Güncel rehberler ise MS yaşayan kişilerin fiziksel olarak aktif olmalarını desteklemektedir.

NICE, düzenli egzersizin MS üzerinde yararlı etkileri olabileceğini ve egzersizin MS açısından zararlı olduğuna dair kanıt bulunmadığını belirtmektedir.

Bu nedenle:

“MS'im var, egzersiz yapmamalıyım.”

düşüncesi genel olarak doğru değildir.

Ancak yapılacak egzersizin türü ve yoğunluğu kişinin mevcut kapasitesine göre ayarlanmalıdır.

MS İçin Hangi Egzersizler Kullanılabilir?

Kişinin ihtiyacına göre programda farklı egzersiz türleri bulunabilir.

Kuvvet Egzersizleri

Özellikle:

• Bacaklar,

• Kalça,

• Gövde,

• Üst ekstremite

için kişiye uygun direnç çalışmaları kullanılabilir.

Amaç günlük aktivitelerde ihtiyaç duyulan kuvveti korumak veya geliştirmektir.

Aerobik Egzersiz

Kişinin kapasitesine göre:

• Yürüyüş,

• Sabit bisiklet,

• Uygun diğer aerobik aktiviteler

kullanılabilir.

Yoğunluk bireysel olarak belirlenmelidir.

Denge Egzersizleri

Denge problemi veya düşme riski olan kişilerde:

• Ağırlık aktarma,

• Kontrollü adım,

• Yön değiştirme,

• Ayakta duruş çalışmaları

programın parçası olabilir.

Yürüme Çalışmaları

Yürüme hızı, adım kontrolü veya güvenli hareket etkilenmişse yürüme eğitimi planlanabilir.

Gerektiğinde baston veya başka hareket yardımcılarının uygunluğu da değerlendirilir.

Egzersiz MS'i Kötüleştirir mi?

Uygun şekilde planlanmış egzersizin MS'i kötüleştirdiğini söylemek doğru değildir.

Ancak kişinin kapasitesinin çok üzerinde egzersiz yapmak:

• Aşırı yorgunluk,

• Hareket kalitesinde bozulma,

• Geçici belirtilerde artış

oluşturabilir.

Önemli olan:

egzersiz yapmamak değil, egzersizi doğru şekilde planlamaktır.

Egzersizin yoğunluğu ve dinlenme süreleri kişiye göre ayarlanabilir.

MS'te Sıcaklık Neden Önemlidir?

Bazı MS hastalarında vücut sıcaklığındaki artış mevcut nörolojik belirtilerin geçici olarak daha belirgin hale gelmesine neden olabilir.

Örneğin kişi:

• Egzersiz sırasında,

• Çok sıcak havada,

• Çok sıcak duş sonrasında

daha fazla yorgunluk veya güçsüzlük hissedebilir.

Bu her zaman yeni bir MS atağı anlamına gelmez.

Egzersiz yapılırken:

• Ortam sıcaklığı,

• Molalar,

• Sıvı alımı,

• Egzersiz yoğunluğu

kişinin toleransına göre düzenlenebilir.

Yeni veya uzun süren belirgin nörolojik değişikliklerde ise sağlık ekibiyle iletişime geçilmelidir.

MS Yorgunluğu Nedir?

Yorgunluk MS'in en sık ve günlük yaşamı en fazla etkileyebilen belirtilerinden biridir.

Ancak MS yaşayan bir kişide her yorgunluğun doğrudan MS'ten kaynaklandığı varsayılmamalıdır.

Yorgunluğa:

• Uyku problemleri,

• Ağrı,

• Kas sertliği,

• İlaçların yan etkileri,

• Enfeksiyon,

• Anemi,

• Tiroid problemleri,

• Kaygı veya depresyon

da katkıda bulunabilir.

Bu nedenle yeni veya belirgin şekilde artan yorgunluğun nedeni değerlendirilmelidir.

MS'te Egzersiz Yorgunluğu Artırır mı?

Uygun egzersiz mutlaka yorgunluğu artırmak zorunda değildir.

NICE; aerobik, direnç ve denge egzersizlerinin bazı kişilerde MS ile ilişkili yorgunluğun yönetiminde yardımcı olabileceğini belirtmektedir.

Ancak kişinin enerjisini tamamen tüketen programlar uygun değildir.

Egzersiz sırasında:

• Sürenin ayarlanması,

• Dinlenme araları,

• Günün uygun saatinin seçilmesi,

• Egzersizin bölümlere ayrılması

yararlı olabilir.

Enerji Koruma Ne Anlama Gelir?

Enerji koruma kişinin bütün gün dinlenmesi anlamına gelmez.

Amaç sahip olunan enerjiyi daha etkili kullanmaktır.

Örneğin:

• Öncelikli işleri belirlemek,

• Zor işleri günün daha enerjik saatlerine planlamak,

• Uzun işleri bölmek,

• Gereksiz fiziksel yükü azaltmak,

• Aktivite ve dinlenmeyi dengelemek

kullanılabilir.

Aşırı hareketsizlik ise zaman içinde kondisyon ve kuvvetin daha da azalmasına neden olabilir.

Bu nedenle enerji koruma ile fiziksel aktivite arasında denge kurulmalıdır.

MS'te Denge Problemleri Neden Görülebilir?

MS sinir sisteminin denge ve hareket kontrolüyle ilişkili farklı bölümlerini etkileyebilir.

Kişi:

• Ayakta güvensizlik,

• Yürürken yana kayma,

• Dönüşlerde zorlanma,

• Koordinasyon kaybı,

• Sendeleme

yaşayabilir.

Ayrıca:

• Kas güçsüzlüğü,

• Duyu değişiklikleri,

• Görme problemleri,

• Yorgunluk

dengeyi daha da etkileyebilir.

Denge çalışmaları bu nedenle rehabilitasyon programının önemli parçalarından biri olabilir.

MS'te Yürüme Neden Değişebilir?

Yürüme yalnızca bacak kuvvetine bağlı değildir.

Aynı zamanda:

• Denge,

• Koordinasyon,

• Duyu,

• Eklem hareketleri,

• Kas tonusu,

• Dayanıklılık

gerektirir.

MS'te bu alanlardan biri veya birkaçı etkilenebilir.

Kişi:

• Ayağını sürükleyebilir,

• Daha kısa adımlar atabilir,

• Daha çabuk yorulabilir,

• Dönüşlerde zorlanabilir,

• Destek ihtiyacı hissedebilir.

Fizyoterapi değerlendirmesinde yalnızca:

“Yürüyebiliyor mu?”

değil, yürüyüşün güvenliği ve kalitesi de incelenebilir.

MS'te Kas Sertliği ve Spastisite Nedir?

Bazı MS hastalarında kaslarda:

• Sertlik,

• İstemsiz kasılmalar,

• Spazmlar

görülebilir.

Bu durum yürümeyi, yatakta dönmeyi veya günlük aktiviteleri zorlaştırabilir.

Ancak spastisite her zaman aynı şekilde ele alınmaz.

Bazı kişilerde belirli düzeyde kas sertliği ayakta durmaya yardımcı bile olabilir.

Bu nedenle spastisiteyi tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine kişinin günlük fonksiyonuna etkisi değerlendirilmelidir.

MS'te Düşme Riski Artabilir mi?

Denge, yürüme veya kas kuvveti etkilenmişse düşme riski artabilir.

Düşme riski değerlendirilirken:

• Daha önceki düşmeler,

• Yürüyüş,

• Denge,

• Ev ortamı,

• Kullanılan yardımcı cihazlar,

• Görme,

• Yorgunluk

gibi faktörler birlikte düşünülebilir.

Amaç kişiyi hareketten tamamen uzaklaştırmak değildir.

Daha güvenli hareket stratejileri geliştirmektir.

MS'te Baston veya Yürüteç Kullanmak Hastalığın İlerlediği Anlamına mı Gelir?

Her zaman değil.

Yardımcı cihazın amacı kişinin:

• Daha güvenli,

• Daha az enerji harcayarak,

• Daha bağımsız

hareket etmesini desteklemek olabilir.

Bazı kişiler cihaz kullanmayı:

“Artık yürüyemiyorum.”

şeklinde yorumlayabilir.

Oysa uygun bir yardımcı cihaz bazı durumlarda kişinin günlük yaşamda daha fazla hareket etmesini sağlayabilir.

Cihazın türü ve yüksekliği kişiye özel değerlendirilmelidir.

MS'te Rehabilitasyon Ne Zaman Başlamalı?

Rehabilitasyon için kişinin ciddi hareket kaybı yaşamasını beklemek gerekmez.

Örneğin:

• Yeni denge problemi,

• Yürümede değişiklik,

• Artan yorgunluk,

• Kas güçsüzlüğü,

• Günlük aktivitelerde zorlanma

başladığında değerlendirme yapılabilir.

Erken dönemde kişinin mevcut fonksiyonlarını değerlendirmek, uygulanabilir bir egzersiz programı oluşturmak açısından yararlı olabilir.

MS Atağı Sırasında Egzersiz Yapılır mı?

Yeni bir atak sırasında rehabilitasyon planının değiştirilmesi gerekebilir.

Kişide:

• Yeni güç kaybı,

• Yeni görme problemi,

• Belirgin denge değişikliği,

• Yeni nörolojik belirtiler

ortaya çıktıysa yalnızca egzersizi artırmak doğru yaklaşım değildir.

Öncelikle MS ekibi veya nöroloji uzmanıyla iletişim kurulmalıdır.

Akut dönemin ardından kişinin fonksiyonlarına göre rehabilitasyon yeniden planlanabilir.

Aniden Başlayan Güçsüzlük Her Zaman MS Atağı mıdır?

Hayır.

Özellikle aniden ortaya çıkan:

• Tek taraflı kol veya bacak güçsüzlüğü,

• Yüzde kayma,

• Konuşma bozukluğu,

• Ani görme kaybı,

• Belirgin yeni denge kaybı

gibi belirtiler felç gibi acil durumlarla da ilişkili olabilir.

Böyle bir durumda belirtileri:

“MS'im var, yine ataktır.”

şeklinde yorumlayarak beklemek yerine acil tıbbi değerlendirme gerekir.

MS Rehabilitasyonu Sadece Fizyoterapiden mi Oluşur?

Hayır.

MS'in etkilediği alanlara göre rehabilitasyon multidisipliner olabilir.

Kişinin ihtiyacına göre bakım ekibinde:

• Nöroloji uzmanı,

• MS hemşiresi,

• Fizyoterapist,

• Ergoterapist,

• Dil ve konuşma terapisti,

• Psikolog veya diğer ruh sağlığı profesyonelleri

yer alabilir.

Örneğin hareket problemi ön plandaysa fizyoterapi önemli olabilirken günlük yaşam aktiviteleri, bilişsel sorunlar veya yutma-konuşma problemleri için farklı uzmanlık alanlarına ihtiyaç duyulabilir.

Rehabilitasyonun Amacı MS'i İyileştirmek mi?

Rehabilitasyonun amacı MS'i tedavi ederek ortadan kaldırmak değildir.

Daha gerçekçi hedefler:

• Mevcut fonksiyonları korumak,

• Hareket kapasitesini geliştirmek,

• Günlük yaşamı kolaylaştırmak,

• Güvenli hareketi desteklemek,

• Aktiviteye katılımı artırmak,

• Belirtilerle baş etme stratejileri geliştirmek

olabilir.

MS International Federation rehabilitasyonu, MS yönetiminin fonksiyon ve yaşam kalitesine odaklanan önemli bir parçası olarak tanımlamaktadır.

MS'te Fizyoterapi Ne Kadar Sürer?

Tek bir standart süre yoktur.

Fizyoterapinin:

• Sıklığı,

• Süresi,

• Hedefleri

kişinin mevcut fonksiyonlarına ve ihtiyaçlarına göre değişebilir.

Bazı dönemlerde daha yoğun destek gerekirken bazı dönemlerde kişinin bağımsız olarak sürdürebileceği ev veya toplum temelli egzersiz programı yeterli olabilir.

MS değişken bir hastalık olduğu için ihtiyaçların zaman içinde tekrar değerlendirilmesi önemlidir.

MS İçin Ne Zaman Fizyoterapi Değerlendirmesi Düşünülebilir?

MS tanısı bulunan bir kişide:

• Yürümede değişiklik başladıysa,

• Denge kaybı veya düşme yaşanıyorsa,

• Bacaklarda güçsüzlük hissediliyorsa,

• Günlük aktiviteler daha fazla efor gerektiriyorsa,

• Merdiven kullanmak zorlaştıysa,

• Yorgunluk hareket kapasitesini etkiliyorsa,

• Egzersize nasıl başlayacağı konusunda emin değilse,

• Baston veya başka bir yardımcı cihaza ihtiyaç olup olmadığı düşünülüyorsa

fizyoterapi değerlendirmesi düşünülebilir.

Değerlendirme MS'in tıbbi tedavisinden bağımsız değil, nörolojik takip ile uyumlu şekilde yürütülmelidir.

Cliniq'te MS Rehabilitasyonu Nasıl Ele Alınır?

Cliniq'te nörolojik rehabilitasyon yaklaşımında yalnızca tanının adına değil, kişinin günlük yaşamda hangi hareketlerde zorlandığına bakılır.

MS yaşayan kişinin ihtiyacına göre:

• Denge,

• Yürüme,

• Koordinasyon,

• Kas kuvveti,

• Hareket kontrolü,

• Günlük fonksiyonel hareketler

değerlendirilebilir.

Örneğin hedef:

• Sandalyeden daha güvenli kalkmak,

• Ev içinde daha rahat yürümek,

• Dengeyi geliştirmek,

• Günlük aktivitelere daha fazla katılmak

olabilir.

Program kişinin sağlık durumu, nörolojik değerlendirmesi, mevcut kapasitesi ve hedeflerine göre planlanır.

Van'da MS İçin Fizyoterapi Değerlendirmesi

MS nedeniyle:

• Yürüme,

• Denge,

• Kuvvet,

• Koordinasyon,

• Hareket güvenliği

alanlarında güçlük yaşıyorsanız nörolojik takip sürecinizle birlikte fizyoterapi değerlendirmesi düşünülebilir.

Cliniq Sağlıklı Yaşam Merkezi'nde Van / İpekyolu'nda nörolojik durumlara yönelik fizyoterapi ve rehabilitasyon değerlendirmesi yapılmaktadır.

İlk görüşmede hangi egzersizi yapmanız gerektiğini bilmeniz gerekmez. Günlük yaşamda hangi hareketlerin zorlaştığını anlatmanız değerlendirmeye başlamak için yeterlidir.

Cliniq

Sağlıklı Yaşam Merkezi

Hafiziye, İki Nisan Blv. No:78G

İpekyolu / Van 65100

Telefon:

0432 502 72 22

WhatsApp:

0501 369 43 26

Çalışma Saatleri:

Pazartesi–Cuma: 09:00–20:00

Cumartesi: 09:00–18:00

Ücretsiz Ön Görüşme Al

WhatsApp'tan Bilgi Al

Sık Sorulan Sorular

MS tamamen iyileşir mi?

Günümüzde MS'i tamamen ortadan kaldıran bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak hastalık aktivitesini ve atakları azaltmaya yönelik tedaviler ile belirtileri yönetmeye yönelik farklı yaklaşımlar vardır. Rehabilitasyon ise hastalığı tedavi etmekten ziyade kişinin fonksiyonlarını, hareket kapasitesini ve günlük yaşamını desteklemeyi amaçlar.

MS hastaları spor yapabilir mi?

Genellikle evet. Güncel rehberler MS yaşayan kişilerin fiziksel olarak aktif olmalarını desteklemektedir. Aerobik, direnç ve denge egzersizleri uygun kişilerde yararlı olabilir. Ancak egzersizin türü ve yoğunluğu kişinin belirtileri, hareket kapasitesi ve yorgunluk düzeyine göre ayarlanmalıdır.

Egzersiz yapmak MS atağına neden olur mu?

Uygun fiziksel aktivitenin MS açısından zararlı olduğuna dair kanıt bulunmamaktadır. Bazı kişilerde egzersizle vücut sıcaklığı arttığında mevcut belirtiler geçici olarak belirginleşebilir. Yeni veya uzun süren nörolojik belirtilerde ise atak veya başka nedenler açısından sağlık profesyoneliyle görüşülmelidir.

MS'te yorgunluk için egzersiz yapılır mı?

Evet, uygun şekilde planlanan aerobik, direnç ve denge egzersizleri bazı kişilerde MS ile ilişkili yorgunluğun yönetilmesine yardımcı olabilir. Program kişinin enerjisini tamamen tüketmemeli; aktivite, dinlenme ve günlük yaşam ihtiyaçları birlikte planlanmalıdır.

MS'te denge bozukluğu düzelebilir mi?

Denge probleminin nedeni ve şiddetine bağlı olarak rehabilitasyonla denge ve hareket kontrolünde gelişme sağlanabilir veya mevcut kapasite daha etkili kullanılabilir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir ve bütün denge problemlerinin tamamen ortadan kalkacağını söylemek doğru değildir.

MS için fizyoterapiye ne zaman başlanmalı?

Ciddi hareket kaybı oluşmasını beklemek gerekmez. Yürümede değişiklik, denge problemi, kas güçsüzlüğü, düşme, artan yorgunluk veya günlük aktivitelerde zorlanma başladığında fizyoterapi değerlendirmesi düşünülebilir.

MS tedavisinde fizyoterapi ilaçların yerine geçer mi?

Hayır. Hastalık değiştirici MS tedavileri nöroloji uzmanı tarafından yönetilir. Fizyoterapi ve rehabilitasyon ise hareket, kuvvet, denge, yürüme ve günlük fonksiyonların desteklenmesine odaklanır. İki yaklaşım farklı amaçlara hizmet eder ve birbirini tamamlayabilir.

Önerilen Konular

• Nörolojik Rehabilitasyon Nedir?

• Yaşlılarda Denge Egzersizleri Neden Önemlidir?

• Yaşlılarda Düşme Riski Nasıl Azaltılır?

• Fizyoterapi Nedir?

• Duruş Bozukluğu Nasıl Düzeltilir?

• İleri Yaşta Bağımsız Yaşam Nasıl Desteklenir?

• Van Fizyoterapist

Kaynaklar

• NICE – Multiple Sclerosis in Adults: Management, NG220: Rehber 3 Haziran 2026'da güncellenmiştir. MS tanısında 2024 revize McDonald kriterleri, egzersiz, yorgunluk, hareket problemleri, rehabilitasyon, spastisite ve atak yönetimine ilişkin güncel önerileri içerir.

• NICE – MS Symptom Management and Rehabilitation: MS'te düzenli egzersizin desteklenmesi; aerobik, direnç ve denge egzersizlerinin yorgunluk ve hareket sorunlarındaki yeri; hareket problemi olan kişilerin rehabilitasyon ve fizyoterapi değerlendirmesine erişimi.

• NHS – Multiple Sclerosis: MS'in belirtileri, nöroloji değerlendirmesi, tedavi seçenekleri ve fizyoterapi, ergoterapi, hareket destekleri ve bilişsel rehabilitasyonun semptom yönetimindeki rolü.

• NIH / NINDS – Multiple Sclerosis: MS'te bağışıklık sisteminin merkezi sinir sistemindeki miyelin yapısını hedeflemesi ve bunun görme, kuvvet, duyu, koordinasyon ve diğer nörolojik fonksiyonları etkileyebilmesi.

• MS International Federation – Rehabilitation and MS: Rehabilitasyonun MS'in kapsamlı yönetiminin bir parçası olması; fonksiyon, bağımsızlık, günlük yaşam ve yaşam kalitesine yönelik hedef odaklı yaklaşım.

• MS International Federation – Physical Activity and MS: Fiziksel aktivite ve egzersizin MS yaşayan kişilerde hareket, semptom yönetimi ve yaşam kalitesine katkısı; aktivitenin kişisel ihtiyaçlara göre uyarlanması.

• Cliniq – Fizyoterapi ve Nörolojik Rehabilitasyon: Multipl skleroz dahil nörolojik durumlarda denge, yürüme, koordinasyon, kas kontrolü ve günlük hareketlerin değerlendirilmesine yönelik güncel Cliniq yaklaşımı.

• Cliniq – Van Fizyoterapist: Van / İpekyolu'nda hareket kapasitesi, günlük fonksiyonlar ve kişisel hedeflere yönelik fizyoterapi değerlendirmesi hakkında güncel hizmet bilgileri.