Osteoartrit Nedir? Eklem Kireçlenmesi Gerçekten Kireç Birikmesi mi?

Diz veya kalça kireçlenmesi mi yaşıyorsunuz? Osteoartritin belirtilerini, risk faktörlerini, tanı sürecini ve fizyoterapinin rolünü inceleyin.

Osteoartrit nedir? Günlük dilde eklem kireçlenmesi olarak bilinen osteoartrit, eklemi oluşturan dokularda zaman içinde değişikliklerin meydana geldiği kronik bir eklem hastalığıdır. En sık diz, kalça ve el eklemlerinde görülür; ağrı, kısa süreli sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açabilir.

Ancak osteoartriti yalnızca:

“Kıkırdak eskidi, kemikler birbirine sürtünüyor.”

şeklinde anlatmak güncel bilgiler açısından fazla basittir.

Osteoartritte yalnızca kıkırdak değil; kemik, eklem zarı, bağlar, tendonlar ve dizde menisküs gibi eklemin farklı yapıları etkilenebilir. Üstelik röntgendeki değişikliklerin miktarı ile kişinin yaşadığı ağrı her zaman aynı değildir.

Osteoartrit Nedir?

Osteoartrit en sık görülen artrit türlerinden biridir.

Eklemin yapısında zaman içinde değişiklikler meydana gelebilir.

Bunlar:

• Kıkırdakta değişiklikler,

• Kemikte yeniden şekillenme,

• Osteofit adı verilen kemik çıkıntıları,

• Eklem zarındaki değişiklikler,

• Hareket açıklığında azalma

şeklinde olabilir.

Bu süreç herkeste aynı şekilde ilerlemez.

Bazı kişilerde görüntülemede belirgin osteoartrit bulunmasına rağmen şikâyet çok az olabilir.

Başka bir kişide ise görüntüleme değişiklikleri daha sınırlıyken günlük yaşamı etkileyen ağrı görülebilir.

Eklem Kireçlenmesi Nedir: Gerçekten Kireç Birikmesi mi?

Hayır.

“Kireçlenme” Türkiye'de osteoartrit için kullanılan günlük bir ifadedir.

Eklemde gerçek anlamda:

kireç birikmesi

olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle:

“Kireci temizlemek”, “kireci eritmek” veya “eklemi kireçten arındırmak”

gibi ifadeler osteoartritin biyolojisini doğru anlatmaz.

Osteoartrit eklem dokularında meydana gelen karmaşık yapısal ve biyolojik değişikliklerle ilişkilidir.

Osteoartrit Sadece Kıkırdağın Aşınması mı?

Hayır.

Eski anlatımlarda osteoartrit sıklıkla:

“Yaşlandıkça kıkırdak aşınır.”

şeklinde açıklanıyordu.

Ancak osteoartritte:

• Kıkırdak,

• Kemik,

• Eklem zarı,

• Bağlar,

• Tendonlar,

• Dizde menisküs

gibi eklemin birçok dokusu etkilenebilir. NIAMS ayrıca osteoartritin basit bir “wear and tear / kullanıma bağlı aşınma” süreci olarak görülmemesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Bu nedenle:

“Eklemi ne kadar kullanırsanız o kadar hızlı aşınır.”

yaklaşımı da doğru değildir.

Osteoartrit En Çok Hangi Eklemlerde Görülür?

Sıklıkla:

• Diz,

• Kalça,

• El parmakları,

• Başparmak kökü,

• Ayak eklemleri

etkilenebilir.

Omurgada da yaşa bağlı osteoartritik değişiklikler görülebilir.

Ancak bel veya boyunda görüntülenen her dejeneratif değişiklik kişinin ağrısının nedeni olmak zorunda değildir.

Osteoartrit Belirtileri Nelerdir?

Sık görülen belirtiler:

• Aktivite sırasında veya sonrasında eklem ağrısı,

• Sabah veya dinlenme sonrası kısa süreli sertlik,

• Hareket açıklığında azalma,

• Eklem çevresinde hassasiyet,

• Zaman zaman şişlik,

• Hareket sırasında çıtırtı veya sürtünme hissi,

• Günlük aktivitelerde zorlanma

şeklinde olabilir.

Belirtiler:

• Hafif,

• Aralıklı,

• Sürekli,

• Daha şiddetli

olabilir.

Her osteoartrit aynı seyri göstermez.

Osteoartritte Sabah Tutukluğu Ne Kadar Sürer?

Tipik osteoartritte sabah veya dinlenme sonrası eklem sertliği genellikle kısa sürelidir.

NICE, 45 yaş ve üzerindeki kişilerde aktiviteyle ilişkili eklem ağrısı ve sabah sertliğinin 30 dakikadan uzun sürmemesidurumunda osteoartritin çoğunlukla klinik olarak değerlendirilebileceğini belirtmektedir.

Ancak:

• Uzun süren sabah sertliği,

• Belirgin sıcak ve şiş eklem,

• Hızlı kötüleşme

başka romatizmal veya tıbbi nedenlerin değerlendirilmesini gerektirebilir.

Diz Kireçlenmesi Belirtileri Nelerdir?

Diz osteoartritinde kişi özellikle:

• Yürürken,

• Merdiven çıkıp inerken,

• Sandalyeden kalkarken,

• Çömelirken

ağrı veya zorlanma yaşayabilir.

Ayrıca:

• Diz hareketinde azalma,

• Şişlik,

• Güvensizlik veya boşalacakmış hissi,

• Çıtırtı

görülebilir.

Ancak yalnızca dizden ses gelmesi:

“Dizinizde kireçlenme var.”

anlamına gelmez.

Dizden Ses Gelmesi Kireçlenme Belirtisi mi?

Her zaman değil.

Dizde:

• Çıtırtı,

• Tıkırtı,

• Sürtünme sesi

birçok sağlıklı kişide de görülebilir.

Osteoartritte de krepitasyon adı verilen ses veya his bulunabilir.

Ancak tek başına ses:

• Eklem hasarının miktarını,

• Ağrının şiddetini,

• Tedavi gerekip gerekmediğini

göstermez.

Daha önemli olan:

• Ağrı,

• Şişlik,

• hareket,

• Günlük fonksiyon

gibi bulgulardır.

Kalça Osteoartriti Nasıl Belirti Verir?

Kalça osteoartritinde ağrı:

• Kasıkta,

• Kalçanın ön veya yan tarafında,

• Uylukta

hissedilebilir.

Bazı kişiler ağrıyı dizde bile hissedebilir.

Zaman içinde:

• Çorap veya ayakkabı giymek,

• Arabaya binip çıkmak,

• Uzun yürümek

zorlaşabilir.

Kalça çevresindeki her ağrının osteoartrit olmadığı da unutulmamalıdır.

El Osteoartriti Belirtileri Nelerdir?

El osteoartritinde özellikle:

• Parmak uç eklemleri,

• Parmakların orta eklemleri,

• Başparmak kökü

etkilenebilir.

Kişi:

• Kavanoz açmakta,

• Kavramakta,

• Anahtar çevirmekte

zorlanabilir.

Zaman içinde parmak eklemlerinde kemiksi genişlemeler veya şekil değişiklikleri de görülebilir.

Osteoartrit Neden Olur?

Tek bir neden yoktur.

Osteoartrit genellikle birçok risk faktörünün birleşimiyle ilişkilidir.

Bunlar arasında:

• Yaş,

• Geçmiş eklem yaralanmaları,

• Genetik yatkınlık,

• Eklem yapısındaki bazı farklılıklar,

• Tekrarlayan yüksek eklem yükleri,

• Fazla kilo veya obezite

yer alabilir.

Ancak risk faktörü bulunması kişinin mutlaka osteoartrit geliştireceği anlamına gelmez.

Osteoartrit Yaşlanmanın Normal Bir Sonucu mu?

Hayır.

Osteoartrit riski yaşla birlikte artar ancak:

“Yaşlandınız, eklemlerinizin aşınması normal.”

yaklaşımı doğru değildir.

Her ileri yaştaki kişide ağrılı osteoartrit gelişmez.

Aynı şekilde osteoartrit yalnızca ileri yaşlarda görülmez.

Özellikle:

• Geçmiş eklem yaralanması,

• Bazı anatomik özellikler,

• Genetik yatkınlık

nedeniyle daha genç kişilerde de ortaya çıkabilir.

Fazla Kilo Osteoartrit Riskini Artırır mı?

Özellikle diz gibi yük taşıyan eklemlerde fazla vücut ağırlığı osteoartrit riskini ve bazı kişilerde belirtileri etkileyebilir.

Ancak:

“Kilonuz yüzünden diziniz bozuldu.”

şeklinde suçlayıcı bir yaklaşım uygun değildir.

Osteoartrit çok faktörlüdür.

Fazla kilo veya obezitesi olan ve osteoartrit yaşayan kişilerde uygun kilo yönetimi:

• Ağrıyı,

• Fiziksel fonksiyonu,

• Yaşam kalitesini

destekleyebilir.

NICE, herhangi bir kilo kaybının yararlı olabileceğini ve uygun kişilerde yaklaşık %10 kaybın %5 kayıptan daha fazla fayda sağlayabileceğini belirtmektedir.

Normal Kilodaki Kişi Osteoartrit Olabilir mi?

Evet.

Kilo yalnızca risk faktörlerinden biridir.

Normal ağırlıktaki kişilerde de:

• Genetik,

• Geçmiş travma,

• Eklem yapısı,

• Yaş

gibi faktörlerle osteoartrit gelişebilir.

Bu nedenle osteoartriti yalnızca kilo üzerinden değerlendirmek doğru değildir.

Eski Eklem Yaralanmaları Osteoartrit Riskini Artırabilir mi?

Evet.

Özellikle:

• Ön çapraz bağ yaralanması,

• Menisküs yaralanması,

• Eklem içi kırıklar,

• Ciddi spor yaralanmaları

ilerleyen yıllarda aynı eklemde osteoartrit riskini artırabilir.

Ancak yaralanma geçiren herkes osteoartrit geliştirmez.

Yaralanma sonrası:

• Kuvvet,

• Hareket,

• Spora dönüş,

• Genel fiziksel kapasitenin

yeniden kazanılması önemlidir.

Spor Yapmak Eklem Kireçlenmesine Neden Olur mu?

Normal fiziksel aktiviteyi bu şekilde değerlendirmek doğru değildir.

Hareket ve egzersiz osteoartrit yönetiminin temel parçalarıdır.

Bazı spor dallarında tekrarlayan yüksek yük ve ciddi eklem yaralanmaları risk faktörü olabilir.

Ancak:

“Çok yürüdüm, dizimi eskittim.”

veya:

“Koşarsam kıkırdağım biter.”

şeklindeki genellemeler doğru değildir.

Osteoartritli kişiler için bile kişiye uygun egzersiz güncel rehberlerin temel tedavilerinden biridir.

Egzersiz Eklem Kıkırdağını Daha Fazla Aşındırır mı?

Uygun egzersiz için hayır.

Ağrılı eklemi hiç hareket ettirmemek:

• Kas kuvvetinin azalmasına,

• Hareket kapasitesinin düşmesine,

• Günlük aktivitelerin zorlaşmasına

neden olabilir.

NICE tüm osteoartritli kişilere ihtiyaçlarına göre uyarlanmış terapötik egzersiz önermektedir.

Başlangıçta egzersiz sırasında hafif ağrı veya rahatsızlık artışı olabileceği, ancak düzenli egzersizin uzun vadede ağrı ve fiziksel fonksiyon açısından yararlı olduğu belirtilmektedir.

Osteoartrit Sürekli İlerler mi?

Hayır.

Osteoartriti:

“Bir kez başladıysa sürekli kötüleşir ve sonunda ameliyat gerekir.”

şeklinde düşünmek doğru değildir.

NICE, semptomların:

• Hafif,

• Aralıklı,

• Daha sürekli

olabileceğini; durumun kaçınılmaz biçimde ilerlemediğini ve alevlenmelerin görülebileceğini belirtmektedir.

Bazı kişiler uzun yıllar oldukça benzer fonksiyon düzeyinde kalabilir.

Osteoartrit Alevlenmesi Nedir?

Bazı dönemlerde:

• Ağrı,

• Sertlik,

• Şişlik

kişinin normalinden belirgin şekilde artabilir.

Bu dönemlere alevlenme denebilir.

Alevlenme:

• Aktiviteyi,

• Uykuyu,

• Hareket kapasitesini

geçici olarak etkileyebilir.

Her alevlenme:

“Kıkırdak bir anda daha fazla aşındı.”

anlamına gelmez.

Ancak eklem:

• Çok sıcak,

• Kırmızı,

• Ciddi şekilde şiş

hale geldiyse başka nedenler değerlendirilmelidir.

Osteoartrit Tanısı Nasıl Konulur?

Birçok tipik osteoartrit durumunda tanı:

• Şikâyetlerin dinlenmesi,

• Fizik muayene,

• Yaş ve klinik özellikler

üzerinden konabilir.

NICE'a göre 45 yaş üzerindeki kişide:

• Aktiviteyle ilişkili eklem ağrısı,

• Sabah sertliğinin olmaması veya 30 dakikadan kısa sürmesi

varsa osteoartrit genellikle rutin görüntüleme yapılmadan klinik olarak değerlendirilebilir.

Osteoartrit İçin Röntgen Şart mı?

Hayır.

Tipik bulguları olan birçok kişide röntgen gerekli değildir.

Görüntüleme daha çok:

• Bulgular alışılmadıksa,

• Başka bir hastalıktan şüpheleniliyorsa,

• Cerrahi planlama gibi özel bir neden varsa

gerekebilir.

Rutin olarak her osteoartrit şüphesinde röntgen veya MR istemek güncel rehberlerle uyumlu değildir.

Röntgende “İleri Kireçlenme” Varsa Ağrı da Şiddetli Olur mu?

Her zaman değil.

Görüntüleme bulguları ile kişinin şikâyetleri arasında bazen zayıf ilişki bulunur.

NICE:

• Hafif görüntüleme değişikliği olan bir kişinin ciddi ağrısı olabileceğini,

• Daha belirgin yapısal değişiklikleri olan başka bir kişinin ise çok az yakınma yaşayabileceğini

vurgulamaktadır.

Bu nedenle tedavi yalnızca röntgen görüntüsüne göre değil:

• Ağrı,

• hareket,

• Günlük fonksiyon,

• Kişinin hedefleri

üzerinden planlanmalıdır.

Osteoartritte MR Çekilir mi?

Rutin olarak her kişiye gerekmez.

MR:

• Menisküs,

• Bağ,

• Kıkırdak,

• Diğer yumuşak dokular

hakkında ayrıntılı bilgi sağlayabilir.

Ancak tipik osteoartritte yalnızca:

“Kıkırdağın ne kadar kaldığını görelim.”

amacıyla rutin MR çekilmesi tedavi planını her zaman değiştirmez.

NICE osteoartritin cerrahi dışı takibinde de rutin görüntüleme yapılmasını önermemektedir.

Osteoartrit ile Romatoid Artrit Aynı mı?

Hayır.

Osteoartrit ile romatoid artrit farklı durumlardır.

Romatoid artrit:

• Bağışıklık sistemiyle ilişkili,

• İnflamatuar

bir hastalıktır.

Özellikle:

• Uzun süren sabah sertliği,

• Çok sayıda eklemde belirgin şişlik,

• Sıcak eklemler

varsa inflamatuar artrit açısından ayrıca değerlendirme gerekebilir.

Sıcak ve Şiş Eklem Osteoartrit midir?

Her zaman değil.

Ani gelişen:

• Şiddetli ağrı,

• Kızarıklık,

• Isı artışı,

• Ciddi şişlik

örneğin:

• Gut,

• Enfeksiyon,

• Başka inflamatuar artritler

ile ilişkili olabilir.

NICE, sıcak ve şiş eklemi osteoartrit dışında başka bir tanıyı düşündürebilecek atipik bulgular arasında değerlendirmektedir.

Bu durumda yalnızca:

“Kireçlenmem alevlendi.”

diye beklememek gerekir.

Osteoartrit İçin En Önemli Tedaviler Nelerdir?

Güncel NICE rehberinde osteoartritin temel yönetimi:

• Bilgilendirme ve destek,

• Kişiye uygun terapötik egzersiz,

• Gerektiğinde kilo yönetimi

üzerine kuruludur.

Bazı kişilerde ayrıca:

• İlaç,

• Yürüme yardımcıları,

• Kısa süreli enjeksiyon,

• İleri durumlarda cerrahi

değerlendirilebilir.

Tedavi kişinin eklemine, belirtilerine ve günlük yaşamına göre planlanmalıdır.

Osteoartritte Hangi Egzersizler Yapılır?

Tek bir “kireçlenme egzersizi” yoktur.

İhtiyaca göre:

Kuvvetlendirme

Özellikle etkilenen eklemin çevresindeki kasların kapasitesini desteklemek amacıyla kullanılabilir.

Aerobik Egzersiz

Örneğin:

• Yürüyüş,

• Bisiklet,

• Yüzme

genel fiziksel kapasiteyi destekleyebilir.

Hareket Açıklığı Egzersizleri

Eklem hareketini korumaya veya geliştirmeye yardımcı olabilir.

Denge ve Fonksiyonel Egzersizler

Özellikle alt ekstremite osteoartritinde:

• Merdiven,

• Kalkma,

• Yürüme

gibi günlük hareketlere yönelik çalışılabilir.

Program kişinin ihtiyacına göre belirlenmelidir.

Diz Kireçlenmesinde Yürüyüş Yapılır mı?

Uygun kişide evet.

Yürüyüş fiziksel aktivitenin kolay ulaşılabilir biçimlerinden biridir.

Ancak başlangıçta 60 dakika yürümek zorunda değilsiniz.

Örneğin kişinin kapasitesine göre:

• Daha kısa yürüyüş,

• Dinlenme,

• Sürenin kademeli artırılması

kullanılabilir.

Amaç ağrı nedeniyle hareketi tamamen bırakmak değil, tolere edilebilen düzeyden başlayarak fiziksel kapasiteyi artırmaktır.

Bisiklet Diz Kireçlenmesinde Kullanılabilir mi?

Bazı kişilerde evet.

Bisiklette vücut ağırlığının önemli bölümü sele tarafından desteklendiğinden bazı kişiler dizini:

• Yürüme,

• Koşma

gibi aktivitelere kıyasla daha rahat hareket ettirebilir.

Ancak:

• Sele yüksekliği,

• direnç,

• süre

kişiye göre ayarlanmalıdır.

Tek bir egzersizin herkes için en iyi olduğu söylenemez.

Havuz Egzersizi Osteoartritte Faydalı mı?

Su içinde hareket bazı kişiler için rahat olabilir.

Suyun kaldırma etkisi özellikle:

• Yürüme,

• Hareket açıklığı,

• Hafif kuvvetlendirme

çalışmalarını daha kolay hale getirebilir.

Ancak havuz osteoartrit tedavisinin zorunlu parçası değildir.

Kişinin düzenli sürdürebildiği egzersiz biçimi daha önemlidir.

Egzersiz Yapınca Dizim Ağrırsa Bırakmalı mıyım?

Her hafif ağrı artışında egzersizi tamamen bırakmak gerekmez.

NICE özellikle egzersize başlarken geçici ağrı veya rahatsızlık artışı olabileceğini belirtmektedir.

Uzun vadede düzenli egzersiz:

• Ağrının azalmasına,

• Fonksiyonun artmasına,

• Yaşam kalitesinin desteklenmesine

yardımcı olabilir.

Ancak ağrı:

• Çok yoğun,

• Günlerce devam eden,

• Belirgin şişlikle birlikte,

• Yeni ve alışılmadık

hale geliyorsa program yeniden değerlendirilmelidir.

Osteoartritte Dinlenmek Gerekir mi?

Alevlenme sırasında aktivitenin geçici olarak azaltılması gerekebilir.

Ancak uzun süre:

• Yatakta kalmak,

• Yürümeyi bırakmak,

• Eklemi hiç kullanmamak

genellikle iyi bir uzun vadeli yaklaşım değildir.

Hareketsizlik zamanla:

• Kas kuvvetinin,

• Dayanıklılığın,

• Günlük hareket kapasitesinin

azalmasına neden olabilir.

Kilo Vermek Her Osteoartrit Hastası İçin Gerekli mi?

Hayır.

Normal vücut ağırlığındaki kişinin osteoartrit nedeniyle kilo vermesi gerekmez.

Fazla kilo veya obezitesi olan kişide ise kilo yönetimi özellikle diz ve kalça gibi yük taşıyan eklemlerde semptom ve fonksiyon açısından faydalı olabilir.

Hedef:

“Ekleme daha az yük binsin diye mümkün olduğunca zayıflamak”

değil, kişinin genel sağlık durumuna uygun sürdürülebilir bir plan oluşturmak olmalıdır.

Osteoartrit İçin Özel Bir Diyet Var mı?

Osteoartriti ortadan kaldırdığı kanıtlanmış özel bir:

• Anti-inflamatuar diyet,

• Detoks,

• Kolajen diyeti,

• Glutensiz beslenme

bulunmamaktadır.

Dengeli beslenme genel sağlık ve gerekiyorsa kilo yönetimi açısından önemlidir.

Ancak:

“Şu yiyeceği bırakırsanız kireçlenme durur.”

şeklindeki iddialara temkinli yaklaşılmalıdır.

Kolajen Takviyesi Eklem Kıkırdağını Yeniler mi?

Kolajen takviyeleri osteoartrit için yaygın biçimde pazarlanmaktadır.

Bazı çalışmalar semptomlarda küçük değişiklikler bildirebilse de:

“Kolajen kullanırsanız kaybolan kıkırdak yeniden oluşur.”

şeklinde bir sonuç çıkarılamaz.

Takviyeler egzersiz, kilo yönetimi veya gerekli tıbbi tedavinin yerine geçirilmemelidir.

Glukozamin Osteoartrite İyi Gelir mi?

Güncel NICE rehberi osteoartrit yönetimi için glukozamin önermemektedir, çünkü güçlü bir fayda kanıtı bulunmamaktadır.

Takviye kullanıyorsanız:

• Diğer ilaçlar,

• Hastalıklar,

• Maliyet

açısından doktor veya eczacıyla görüşmek yararlı olabilir.

Osteoartritte Ağrı Kesici Kullanılır mı?

Bazı kişilerde kullanılabilir.

Ancak ilaçlar:

egzersizin yerine geçen ana tedavi

olarak görülmemelidir.

NICE ilaç gerektiğinde mümkün olduğunca:

• İlaç dışı tedavilerle birlikte,

• En düşük etkili dozda,

• En kısa gerekli süre boyunca

kullanılmasını önermektedir.

Diz Osteoartritinde Krem veya Jel Kullanılabilir mi?

NICE, diz osteoartritinde topikal NSAİİ grubundaki ilaçları önermektedir.

Diğer eklemlerde de uygun kişilerde değerlendirilebilir.

Ancak ilaçlar:

• Yaş,

• diğer hastalıklar,

• Kullanılan ilaçlar

dikkate alınarak sağlık profesyoneli önerisiyle kullanılmalıdır.

Parasetamol Osteoartritte Kullanılır mı?

NICE, parasetamolün osteoartritte rutin kullanımını önermemektedir; güçlü fayda kanıtı olmadığını belirtmektedir.

Bazı özel durumlarda kısa süreli kullanım doktor tarafından düşünülebilir.

Kişinin ağrı kesicileri uzun süre kendi kendine kullanması uygun değildir.

Osteoartritte Kortizon Enjeksiyonu Yapılır mı?

Bazı kişilerde eklem içine kortikosteroid enjeksiyonu değerlendirilebilir.

NICE bunun özellikle başka ilaç seçenekleri uygun değilse veya egzersizi desteklemek amacıyla kullanılabileceğini, ancak faydanın genellikle kısa süreli — yaklaşık 2 ila 10 hafta olduğunu belirtmektedir.

Enjeksiyon:

“Kıkırdağı yenileyen”

bir tedavi değildir.

Hyalüronik Asit Enjeksiyonu Her Diz Kireçlenmesinde Yapılır mı?

Hayır.

“Dize sıvı enjeksiyonu” veya “horoz ibiği” olarak bilinen hyalüronan enjeksiyonları yaygın olarak sunulsa da NICE osteoartrit yönetimi için rutin eklem içi hyalüronan enjeksiyonlarını önermemektedir.

Tedavi seçeneklerinin fayda, risk ve maliyetleri kişiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Osteoartritte Manuel Terapi Faydalı mı?

Bazı diz veya kalça osteoartritli kişilerde:

• Mobilizasyon,

• Yumuşak doku uygulamaları

egzersize ek olarak düşünülebilir.

Ancak NICE, manuel terapinin osteoartritte tek başına kullanılmasını destekleyecek yeterli kanıt bulunmadığını belirtmektedir.

Dolayısıyla:

“Eklemi açacağız ve kireçlenmeyi düzelteceğiz.”

şeklinde sunulmamalıdır.

Kayropraktik Uygulama Kireçlenmeyi Düzeltir mi?

Osteoartritin nedeni:

• Omurganın hizasının bozulması,

• Eklemlerin “yerinden çıkması”,

• Sinir sıkışması

değildir.

Bu nedenle:

“Eklemi hizalayarak kireçlenmeyi düzeltmek”

bilimsel olarak uygun bir osteoartrit açıklaması değildir.

Manuel uygulamalar kullanılıyorsa bunların aktif egzersiz programının yerine geçmemesi önemlidir.

TENS, Ultrason veya Lazer Osteoartriti Tedavi Eder mi?

Güncel NICE osteoartrit rehberi, yeterli yarar kanıtı bulunmadığı için rutin olarak:

• TENS,

• Terapötik ultrason,

• İnterferans,

• Lazer,

• Kısa dalga,

• NMES

uygulanmasını önermemektedir.

Bu nedenle bu cihazların:

“Kıkırdağı onardığı”, “iltihabı ortadan kaldırdığı” veya “kireçlenmeyi iyileştirdiği”

şeklinde sunulması doğru değildir.

Kuru İğne veya Akupunktur Osteoartritte Önerilir mi?

NICE osteoartrit yönetiminde akupunktur veya kuru iğne tedavisinin rutin olarak sunulmamasını önermektedir.

Bu durum osteoartrit için daha güçlü kanıta sahip:

• Egzersiz,

• Fiziksel aktivite,

• Uygun kilo yönetimi

gibi yaklaşımların önceliklendirilmesini desteklemektedir.

Dizlik veya Tabanlık Kullanmak Gerekir mi?

Her osteoartritli kişiye rutin:

• Dizlik,

• Tabanlık,

• Bantlama,

• Destek

önerilmez.

NICE bunları daha çok:

• Eklem instabilitesi,

• Anormal mekanik yüklenme,

• Egzersizin tek başına yetersiz veya uygulanamaz olması

gibi özel durumlarda değerlendirmeyi önermektedir.

Baston Kullanmak Faydalı Olabilir mi?

Alt ekstremite osteoartritinde bazı kişilerde baston veya başka yürüme yardımcıları:

• Yürümeyi kolaylaştırabilir,

• Dengeyi destekleyebilir,

• Ağrılı ekleme binen yükü azaltabilir.

NICE alt ekstremite osteoartritinde uygun kişilere yürüme yardımcılarının değerlendirilmesini önermektedir.

Baston kullanmak:

“Hastalığım çok ilerledi.”

anlamına gelmez.

Amaç bağımsız hareketi desteklemektir.

Osteoartritte Ameliyat Ne Zaman Gündeme Gelir?

Her osteoartrit ameliyat gerektirmez.

Eklem protezi gibi cerrahi seçenekler genellikle:

• Ağrı,

• Sertlik,

• Hareket kaybı,

• Eklem şekil değişikliği

kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiliyor ve uygun cerrahi dışı yöntemler yeterli olmuyorsa değerlendirilebilir.

Ameliyat kararı yalnızca:

“Röntgeniniz çok kötü.”

diye verilmemelidir.

Kişinin belirtileri ve günlük fonksiyonu daha önemlidir.

Diz Protezi Son Çare mi?

“Son çare” ifadesi bazen kişinin gerekli tedaviyi yıllarca ertelemesine neden olabilir.

Daha doğru yaklaşım:

• Belirtilerin şiddeti,

• Günlük yaşam üzerindeki etkisi,

• Cerrahi dışı tedavilere yanıt,

• Kişinin hedefleri

üzerinden değerlendirmektir.

NICE ayrıca yaş veya fazla kilo gibi faktörlerin tek başına kişinin eklem protezi değerlendirmesine erişimini engellememesi gerektiğini belirtmektedir.

Osteoartrit Tamamen Geçer mi?

Osteoartrit için bugün bütün yapısal değişiklikleri geri çeviren kesin bir tedavi bulunmamaktadır.

Ancak bu:

“Yapılabilecek bir şey yok.”

anlamına gelmez.

Uygun yönetimle:

• Ağrı azaltılabilir,

• Hareket kapasitesi desteklenebilir,

• Kuvvet artırılabilir,

• Günlük aktiviteler kolaylaştırılabilir.

OARSI ayrıca görüntüleme değişikliklerinin kişinin gelecekteki semptomlarını kesin biçimde tahmin etmediğini ve birçok kişinin uygun yönetimle semptomlarının azalabileceğini veya stabil kalabileceğini belirtmektedir.

Osteoartrit İçin Ne Zaman Doktor Değerlendirmesi Gerekir?

Özellikle:

• Eklem ağrısı uzun süredir devam ediyorsa,

• Eklem belirgin şekilde şişiyorsa,

• Hareket giderek azalıyor veya günlük yaşam ciddi etkileniyorsa,

• Eklem aniden sıcak ve kırmızı hale geldiyse,

• Sabah sertliği uzun sürüyorsa,

• Belirgin deformite hızla gelişiyorsa,

• Yeni ciddi travma varsa

doktor değerlendirmesi düşünülebilir.

Ani:

• Çok sıcak,

• Şiş,

• Şiddetli ağrılı

bir eklemde enfeksiyon veya başka akut eklem hastalıkları açısından daha hızlı değerlendirme gerekebilir.

Osteoartrit İçin Ne Zaman Fizyoterapi Değerlendirmesi Düşünülebilir?

Özellikle:

• Merdiven çıkmak zorlaştıysa,

• Sandalyeden kalkarken ağrı oluyorsa,

• Yürüme mesafeniz azaldıysa,

• Ekleminizi kullanmaktan korkmaya başladıysanız,

• Kuvvetiniz veya hareket kapasiteniz azaldıysa,

• Egzersize nasıl başlayacağınızı bilmiyorsanız,

• Ameliyat öncesi veya sonrası fiziksel kapasitenizi geliştirmek istiyorsanız

fizyoterapi değerlendirmesi düşünülebilir.

Güncel osteoartrit yönetiminde terapötik egzersiz temel tedavilerden biridir.

Cliniq'te Osteoartrit Nasıl Ele Alınır?

Cliniq'te osteoartrit:

“Eklemi hizalayıp kireçlenmeyi düzeltme”

veya:

“Cihazla kıkırdak onarma”

yaklaşımıyla ele alınmamalıdır.

Fizyoterapi değerlendirmesinde başvuru nedenine göre:

• Hangi hareketlerin ağrılı olduğu,

• Eklem hareket açıklığı,

• Kas kuvveti,

• Denge,

• Yürüme,

• Merdiven,

• Sandalyeden kalkma,

• Günlük aktivite düzeyi,

• Kişinin yeniden ne yapabilmek istediği

değerlendirilebilir.

Cliniq'in güncel fizyoterapi yaklaşımında program kişiye göre:

• Egzersiz,

• Hareket eğitimi,

• Kuvvetlendirme,

• Denge ve koordinasyon,

• Fonksiyonel hareket,

• Günlük yaşam önerileri

içerebilir. Manuel uygulamalar gerektiğinde destekleyici biçimde düşünülebilir; programın odağı aktif hareket ve fonksiyon olmalıdır.

Van'da Osteoartrit İçin Fizyoterapi Değerlendirmesi

Diz, kalça veya başka bir eklemde osteoartrit nedeniyle:

• Yürüme,

• Merdiven,

• Çömelme,

• Oturup kalkma,

• Günlük işler

zorlaşıyorsa fizyoterapi değerlendirmesi düşünülebilir.

Cliniq Sağlıklı Yaşam Merkezi'nde Van / İpekyolu'nda yüz yüze fizyoterapi ve rehabilitasyon desteği sunulmaktadır.

İlk görüşmede yalnızca:

“Röntgende kireçlenme kaçıncı evre?”

sorusuna değil,

“Hangi hareket sizi zorluyor ve yeniden ne yapabilmek istiyorsunuz?”

sorusuna da odaklanılır.

Cliniq

Sağlıklı Yaşam MerkeziHafiziye, İki Nisan Blv. No:78Gİpekyolu / Van 65100

Telefon:0432 502 72 22

WhatsApp:0501 369 43 26

Çalışma Saatleri:Pazartesi–Cuma: 09:00–20:00Cumartesi: 09:00–18:00

Ücretsiz Ön Görüşme Al

WhatsApp'tan Bilgi Al

Sık Sorulan Sorular

Osteoartrit nedir?

Osteoartrit eklemi oluşturan kıkırdak, kemik ve diğer dokularda zaman içinde değişikliklerin meydana geldiği kronik bir eklem hastalığıdır. Günlük dilde “eklem kireçlenmesi” denir ancak gerçek anlamda eklemde kireç birikmesi değildir.

Eklem kireçlenmesi neden olur?

Tek bir nedeni yoktur. Yaş, genetik özellikler, önceki eklem yaralanmaları, eklem yapısındaki bazı farklılıklar, tekrarlayan yüksek yükler ve fazla kilo gibi faktörler riski etkileyebilir. Her risk faktörüne sahip kişide osteoartrit gelişmez.

Osteoartritte yürüyüş yapılır mı?

Uygun kişide evet. Fiziksel aktivite ve terapötik egzersiz osteoartrit yönetiminin temel bileşenlerindendir. Yürüyüş süresi kişinin kapasitesine göre ayarlanabilir ve kademeli artırılabilir.

Egzersiz diz kireçlenmesini artırır mı?

Uygun ve kademeli egzersizin osteoartriti “aşındırdığı” düşüncesi doğru değildir. Başlangıçta bir miktar rahatsızlık artabilir ancak düzenli egzersiz uzun vadede ağrı, fonksiyon ve yaşam kalitesi açısından yararlıdır.

Röntgende ileri kireçlenme varsa ameliyat gerekir mi?

Hayır. Görüntüleme bulguları ile ağrı ve fonksiyon her zaman aynı düzeyde değildir. Cerrahi kararında kişinin ağrısı, hareket kapasitesi, yaşam kalitesi ve cerrahi dışı tedavilere verdiği yanıt birlikte değerlendirilir.

Osteoartrit tamamen iyileşir mi?

Bugün osteoartritte bütün yapısal değişiklikleri tamamen geri çeviren kesin bir tedavi yoktur. Ancak egzersiz, uygun kilo yönetimi, gerektiğinde ilaç ve diğer tedavilerle belirtiler ve günlük yaşam üzerindeki etkiler önemli ölçüde yönetilebilir.

Osteoartrit için ne zaman fizyoterapiste gidilmeli?

Eklem ağrısı nedeniyle hareketleriniz azaldıysa, merdiven veya yürüme zorlaştıysa, kas kuvvetiniz azaldıysa ya da egzersize nasıl başlayacağınızı bilmiyorsanız fizyoterapi değerlendirmesi düşünülebilir. Terapötik egzersiz güncel osteoartrit rehberlerinde temel tedaviler arasındadır.

Önerilen Konular

• Kronik Ağrı Nedir? Nedenleri ve Günlük Yaşama Etkileri

• Diz Ağrısı Neden Olur?

• Kalça Ağrısı Neden Olur?

• Fibromiyalji Nedir? Yaygın Belirtileri ve Yeni Yaklaşımlar

• Postür Nedir? Doğru Postür Nasıl Olmalı?

• Yaşlılarda Denge Egzersizleri Neden Önemlidir?

• Fizyoterapi Nedir?

• Van Fizyoterapist

Kaynaklar

• NICE – Osteoarthritis in Over 16s: Diagnosis and Management: Osteoartritin tipik durumlarda klinik olarak tanınması, rutin görüntülemenin gerekmemesi, egzersiz ve uygun kişilerde kilo yönetiminin temel tedaviler olması; manuel terapinin yalnızca egzersiz yanında düşünülmesi.

• NICE – Osteoarthritis Quality Standard: Röntgen ve MR bulgularıyla kişinin yaşadığı ağrı arasında zayıf ilişki bulunabilmesi ve görüntülemenin tipik osteoartritte rutin tanı aracı olarak gerekli olmaması.

• NIAMS – Osteoarthritis: Osteoartritin yalnızca kıkırdağın basit aşınması olmaması; kıkırdak, kemik, sinovyum, bağlar, tendonlar ve menisküs dahil eklemin farklı dokularını etkileyebilmesi; belirtiler ve risk faktörleri.

• Osteoarthritis Research Society International – Patient Guidance: Fiziksel aktivite ve egzersizin osteoartrit yönetiminin temel parçalarından olması; semptomların her kişide kaçınılmaz olarak ilerlememesi ve tedavinin kişiselleştirilmesi.

• NICE – Therapeutic Exercise: Osteoartritli yetişkinlere kişiye göre uyarlanmış kuvvetlendirme ve aerobik egzersiz önerilmesi; egzersizin uzun vadede ağrı ve fiziksel fonksiyonu desteklemesi.

• NICE – Osteoarthritis Non-pharmacological Management: Akupunktur, kuru iğne, TENS, ultrason, interferans, lazer ve benzeri elektroterapi yöntemlerinin osteoartritte rutin olarak önerilmemesi.

• Cliniq – Van Fizyoterapist: Ağrı ve hareket problemlerinde yalnızca ağrının bulunduğu bölgeye değil, zorlanan hareketlere, hareket kapasitesine ve kişinin yeniden ne yapabilmek istediğine odaklanan güncel Cliniq yaklaşımı.

• Cliniq – Fizyoterapi ve Rehabilitasyon: Egzersiz, kuvvetlendirme, denge, fonksiyonel hareket ve günlük yaşam önerilerinin değerlendirme sonuçlarına göre kişiselleştirilmesi; her kişiye aynı programın uygulanmaması.

• Cliniq – Mevcut Osteoartrit Yazısı: Eski içerikteki “kıkırdak aşınması ve kemiklerin birbirine sürtünmesi”, rutin radyolojik görüntüleme, kayropraktikle omurga hizalama/sinir sıkışmasını azaltma, elektroterapi ve lazerle inflamasyon baskılama–doku onarma ve “eklem sağlığını geri kazandırma” gibi fazla kesin anlatımlar güncel kanıtlarla uyumlu hale getirildi.